Một số thực phẩm có thể tác động đến hormone estrogen theo những cách khác nhau. Hiểu rõ tác động của từng nhóm thực phẩm giúp xây dựng chế độ ăn phù hợp, đặc biệt với người có nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến rối loạn nội tiết.
1. Thực phẩm ảnh hưởng đến nồng độ estrogen trong cơ thể
Đậu nành chứa isoflavone có tác dụng tương tự estrogen
Các sản phẩm từ đậu nành như đậu phụ, đậu nành non và sữa đậu nành chứa isoflavone. Đây là nhóm hợp chất có nguồn gốc thực vật có cấu trúc tương tự estrogen và có thể bắt chước một phần tác dụng của hormone này trong cơ thể.
Một số nghiên cứu từng đặt ra lo ngại về khả năng gây rối loạn nội tiết của isoflavone. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khác lại cho thấy thực phẩm từ đậu nành có thể an toàn, thậm chí mang lại lợi ích cho phụ nữ sau mãn kinh hoặc người có tiền sử ung thư vú.
Việc hạn chế tiêu thụ đậu nành có thể giúp cải thiện một số triệu chứng ở người mắc bệnh lạc nội mạc tử cung. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ mức độ ảnh hưởng của protein đậu nành đối với sức khỏe tổng thể.
Hạt lanh chứa lignan có khả năng tác động đến estrogen
Hạt lanh chứa hàm lượng lignan cao. Tương tự isoflavone trong đậu nành, lignan là hợp chất thực vật có thể ảnh hưởng đến hoạt động của estrogen trong cơ thể, nhưng nhìn chung được đánh giá là có nhiều lợi ích hơn tác hại.
Một số nghiên cứu cho thấy hạt lanh có thể hỗ trợ phụ nữ sau mãn kinh trong việc giảm nguy cơ ung thư vú. Các lignan trong hạt lanh có khả năng liên kết với tế bào vú, từ đó góp phần ức chế sự phát triển của tế bào ung thư. Tuy nhiên, vẫn cần thêm bằng chứng khoa học để khẳng định tác dụng này.
Nếu mắc các bệnh liên quan đến estrogen như lạc nội mạc tử cung hoặc ung thư vú, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung hạt lanh thường xuyên vào chế độ ăn.
Thịt và sản phẩm từ sữa chứa estrogen tự nhiên
Thịt và các sản phẩm từ sữa đều chứa một lượng estrogen tự nhiên. Trong chế độ ăn uống, khoảng 60 - 80% lượng estrogen có nguồn gốc động vật đến từ sữa và các sản phẩm từ sữa khác.
Một số loại thịt như thịt lợn rừng và mỡ ngỗng có hàm lượng estrogen cao hơn, trong khi các loại thịt khác như thịt gà chứa lượng thấp hơn.
Bên cạnh vấn đề estrogen, việc hạn chế thịt và bổ sung lượng vừa phải các sản phẩm từ sữa trong chế độ ăn giàu thực vật có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch.
Rượu có thể làm tăng nồng độ estrogen
Các loại đồ uống có cồn như rượu vang đỏ và bia tự nhiên chứa những hợp chất có thể ảnh hưởng đến hormone trong cơ thể.
Rượu có thể làm tăng nồng độ estradiol - một dạng estrogen, đặc biệt trong giai đoạn rụng trứng. Việc lạm dụng rượu bia trong thời gian dài có thể làm tăng estrogen, đồng thời làm giảm testosterone và progesterone ở nam giới.
Thực phẩm chế biến sẵn và phụ gia có thể gây rối loạn nội tiết
Một số thực phẩm chế biến sẵn chứa phthalate - nhóm hóa chất có khả năng ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết, vốn chịu trách nhiệm sản xuất và điều hòa hormone trong cơ thể.
Phthalate thường xuất hiện trong các vật liệu đóng gói như màng bọc thực phẩm, hộp nhựa. Khi thực phẩm được bảo quản trong nhựa ở nhiệt độ cao hoặc lưu trữ trong thời gian dài, các chất này có thể thôi nhiễm vào thực phẩm.
Ngoài phthalate, một số chất bảo quản như paraben và một số chất tạo màu cũng được cho là có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động của estrogen.
2. Những rủi ro từ thực phẩm giàu estrogen
Các thực phẩm chứa phytoestrogen (estrogen thực vật) như đậu nành và hạt lanh nhìn chung mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe hơn là tác hại nếu được sử dụng ở mức độ phù hợp.
Trong khi đó, estrogen có nguồn gốc động vật có thể gây nhiều rủi ro hơn, đặc biệt ở những người vốn có nồng độ estrogen cao hoặc mắc các bệnh liên quan đến mất cân bằng hormone.
Lạc nội mạc tử cung và u xơ tử cung
Nồng độ estrogen cao có thể góp phần thúc đẩy sự phát triển của bệnh lạc nội mạc tử cung và hình thành u xơ tử cung - những khối u lành tính không phải ung thư.
Ung thư vú, ung thư buồng trứng và hội chứng PMOS
Ung thư vú, ung thư buồng trứng và hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết (PMOS, trước đây thường gọi là hội chứng buồng trứng đa nang - PCOS) đều có liên quan đến tình trạng dư thừa mỡ trong cơ thể và sự mất cân bằng hormone.
Một số thực phẩm có nguồn gốc thực vật như đậu nành có thể giúp bảo vệ cơ thể trước những tình trạng liên quan đến estrogen cao, trong đó có ung thư vú. Ngược lại, thịt đỏ và rượu có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú cũng như thúc đẩy sự tiến triển của bệnh.
Ung thư tuyến tiền liệt
Việc tiêu thụ nhiều sữa và các sản phẩm từ sữa có thể liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu để xác định liệu nguyên nhân có đến từ hàm lượng estrogen trong sữa, các thành phần khác trong sữa hay sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
