Đau bụng dưới có thể xuất phát từ những thay đổi sinh lý thông thường, nhưng cũng là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý phụ khoa nguy hiểm. Đặc biệt, nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm buồn nôn, chóng mặt hoặc ra máu âm đạo bất thường, phụ nữ cần được thăm khám và cấp cứu kịp thời.
Đau bụng dưới thường được dùng để chỉ cảm giác đau ở vùng bụng dưới hoặc vùng chậu, có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên. Cơn đau đôi khi liên quan đến quá trình rụng trứng, nang buồng trứng hoặc các bệnh lý phụ khoa khác. Trong một số trường hợp, nguyên nhân còn có thể xuất phát từ đường tiết niệu hoặc hệ tiêu hóa.
Đặc biệt, nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội, đi kèm buồn nôn, chóng mặt hoặc ra máu âm đạo bất thường, phụ nữ không nên chủ quan mà cần được thăm khám ngay.
1. Đau bụng dưới khi nào cần đi cấp cứu?
Không phải mọi trường hợp đau vùng bụng dưới đều nguy hiểm. Tuy nhiên, một số biểu hiện có thể cảnh báo tình trạng cấp tính, cần được can thiệp y tế sớm để tránh những biến chứng nghiêm trọng.
Phụ nữ cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội: Cơn đau có thể khu trú ở một bên vùng chậu, kéo dài hoặc xuất hiện từng đợt, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Buồn nôn và nôn: Đặc biệt khi đi kèm đau bụng dữ dội, đây có thể là biểu hiện của tình trạng xoắn buồng trứng.
Chóng mặt, hoa mắt hoặc ngất: Có thể là dấu hiệu mất máu trong ổ bụng, tụt huyết áp hoặc tình trạng choáng.
Chảy máu âm đạo bất thường: Ra máu ngoài kỳ kinh, ra máu khi nghi ngờ mang thai hoặc chảy máu nhiều đều cần được kiểm tra.
Sốt, ớn lạnh, khí hư bất thường: Có thể liên quan đến nhiễm trùng đường sinh dục hoặc viêm vùng chậu.
Đặc biệt, nếu đau bụng dữ dội kèm đau ở đầu vai, chóng mặt hoặc ngất, người bệnh cần được cấp cứu ngay. Đây có thể là dấu hiệu thai ngoài tử cung bị vỡ, gây xuất huyết trong ổ bụng và đe dọa tính mạng.
2. Đau bụng dưới dữ dội có thể do bệnh lý nào?
Một số bệnh lý phụ khoa có thể gây đau vùng chậu cấp tính, trong đó có những tình trạng cần được xử trí khẩn cấp.
Một số bệnh lý phụ khoa có thể gây đau vùng bụng dưới đột ngột và dữ dội. Trong đó, xoắn buồng trứng, vỡ nang buồng trứng, thai ngoài tử cung và viêm vùng chậu là những nguyên nhân cần đặc biệt lưu ý.
Xoắn buồng trứng
Xoắn buồng trứng xảy ra khi buồng trứng xoay quanh các cấu trúc dây chằng nâng đỡ, làm cản trở dòng máu nuôi cơ quan này. Người bệnh thường xuất hiện cơn đau đột ngột ở một bên bụng dưới, có thể đau từng cơn, kèm theo buồn nôn và nôn.
Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng thiếu máu kéo dài có thể gây tổn thương, thậm chí hoại tử buồng trứng. Khi nghi ngờ xoắn buồng trứng, bác sĩ cần đánh giá khẩn cấp và có thể chỉ định phẫu thuật tháo xoắn nhằm bảo tồn chức năng buồng trứng.
Vỡ nang buồng trứng
Nang buồng trứng là túi chứa dịch hình thành trong hoặc trên buồng trứng. Phần lớn các nang này lành tính và có thể tự biến mất sau một thời gian.
Tuy nhiên, khi nang bị vỡ, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau đột ngột ở vùng bụng dưới hoặc vùng chậu. Một số trường hợp chỉ đau nhẹ và tự ổn định. Nhưng nếu xảy ra xuất huyết nhiều, người bệnh có thể bị chóng mặt, vã mồ hôi, tim đập nhanh và tụt huyết áp. Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được cấp cứu.
Thai ngoài tử cung
Thai ngoài tử cung là tình trạng phôi làm tổ bên ngoài buồng tử cung, thường gặp nhất ở vòi trứng. Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng đau bụng dưới, thường khu trú ở một bên, kèm theo ra máu âm đạo bất thường.
Khi vòi trứng bị vỡ, máu có thể chảy vào ổ bụng, gây đau bụng dữ dội, đau vai, chóng mặt hoặc ngất. Đây là tình trạng cấp cứu sản khoa đặc biệt nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Viêm vùng chậu và áp xe vòi trứng - buồng trứng
Viêm vùng chậu là tình trạng nhiễm trùng các cơ quan sinh sản nữ, thường liên quan đến vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục hoặc vi khuẩn từ âm đạo lan lên đường sinh dục trên.
Các triệu chứng thường gặp gồm đau bụng dưới, khí hư bất thường, đau khi quan hệ tình dục, chảy máu ngoài kỳ kinh và sốt. Nếu nhiễm trùng tiến triển, người bệnh có thể hình thành áp xe vòi trứng - buồng trứng.
Việc điều trị muộn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương vòi trứng, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và gây ra những biến chứng nghiêm trọng khác.
3. Đau bụng dưới âm ỉ kéo dài có đáng lo ngại?
Không chỉ những cơn đau dữ dội mới cần được quan tâm. Cảm giác đau âm ỉ, nặng bụng hoặc căng tức vùng chậu kéo dài, tái diễn nhiều lần cũng là dấu hiệu phụ nữ không nên bỏ qua.
Một số bệnh lý có thể gây đau bụng dưới kéo dài gồm lạc nội mạc tử cung, nang buồng trứng, u xơ tử cung hoặc viêm vùng chậu mạn tính. Ngoài ra, đau vùng chậu cũng có thể bắt nguồn từ các vấn đề ở đường tiết niệu, hệ tiêu hóa hoặc cơ sàn chậu.
Phụ nữ nên đặc biệt chú ý nếu tình trạng đau vùng bụng dưới đi kèm các biểu hiện như chướng bụng dai dẳng, nhanh no, ăn ít đã cảm thấy đầy bụng hoặc đi tiểu thường xuyên hơn.
Đây là những triệu chứng không đặc hiệu, có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau. Tuy nhiên, nếu chúng kéo dài, tái diễn liên tục hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân, trong đó có các bệnh lý liên quan đến buồng trứng.
4. Đau bụng dưới cần xử trí như thế nào?
Khi xuất hiện cơn đau vùng bụng dưới, phụ nữ không nên tự chẩn đoán nguyên nhân hoặc chủ quan chờ triệu chứng tự hết.
Nếu đau đột ngột, dữ dội, kèm nôn, choáng, ngất hoặc ra máu âm đạo nhiều, người bệnh cần đến khoa cấp cứu ngay. Trường hợp có dấu hiệu choáng hoặc ngất, nên gọi cấp cứu để được hỗ trợ kịp thời.
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí, mức độ đau, tiền sử kinh nguyệt, khả năng mang thai và những triệu chứng đi kèm. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định thử thai, xét nghiệm máu, siêu âm vùng chậu hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác.
Siêu âm Doppler có thể hỗ trợ đánh giá tuần hoàn máu tại buồng trứng khi nghi ngờ xoắn. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp người bệnh bị xoắn buồng trứng nhưng siêu âm còn ghi nhận dòng máu lưu thông. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào kết quả Doppler để loại trừ bệnh lý này.
Người bệnh không nên tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt, không trì hoãn việc thăm khám chỉ để chờ cơn đau thuyên giảm.
Phát hiện đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe sinh sản và sức khỏe tổng thể của phụ nữ.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
