Cơn sốt AI, cơn sốt trợ lý ảo đã và đang hiện hữu trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Và ngày càng phổ biến trong lĩnh vực quản lý tài sản tài chính. Vậy làm thế nào để sử dụng AI hay các trợ lý ảo trong việc quản lý tài sản, tài chính một cách hiệu quả, giảm thiểu những rủi ro xảy ra, để chúng ta không bị coi là đang đặt cược túi tiền của mình vào những thuật toán?
Trong chương trình "Hộp Tài sản" (The Wealth Box Talk) trên VTV8, bà Mai Thanh Yến, Khối Quản lý tài sản, Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS) đã chia sẻ về vấn đề này.
Bà có thể chia sẻ về xu hướng bùng nổ trợ lý ảo trong quản lý tài sản tài chính xuất phát từ khi nào và ở quốc gia nào là rõ nhất không?
Nếu nhìn ở góc độ toàn cầu, sự bùng nổ của trợ lý ảo trong quản lý tài sản không phải là một xu hướng xuất hiện đột ngột, mà là kết quả của quá trình phát triển fintech và trí tuệ nhân tạo trong hơn một thập kỷ qua. Thực ra quá trình này có thể nhìn thấy khá rõ qua ba giai đoạn phát triển. Thứ nhất, xu hướng đầu tiên xuất hiện tại Mỹ vào khoảng những năm 2010, khi các công ty fintech bắt đầu phát triển mô hình robo-advisor, tức là hệ thống tư vấn đầu tư tự động dựa trên thuật toán.
Bà Mai Thanh Yến, Khối Quản lý tài sản, Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS)
Những nền tảng như Betterment hay Wealthfront sử dụng thuật toán để xây dựng danh mục đầu tư cho khách hàng dựa trên hồ sơ rủi ro của họ. Nhà đầu tư chỉ cần trả lời một số câu hỏi cơ bản như độ tuổi, mục tiêu tài chính hay mức chấp nhận rủi ro, sau đó hệ thống sẽ đề xuất danh mục đầu tư phù hợp, thường là các ETF hoặc quỹ chỉ số. Mô hình này phát triển rất nhanh vì chi phí thấp và dễ tiếp cận. Ví dụ, phí quản lý của robo-advisor thường chỉ khoảng 0,25% tài sản mỗi năm, thấp hơn khá nhiều so với mô hình tư vấn tài chính truyền thống. Đến nay, tổng tài sản được quản lý bởi robo-advisor trên toàn cầu đã vượt khoảng 1,5 nghìn tỷ USD, cho thấy mức độ phổ biến ngày càng lớn của mô hình này.
Sau đó, Trung Quốc mới là thị trường đẩy xu hướng này phát triển rất nhanh và ở quy mô lớn hơn nhiều. Điểm khác biệt là họ không chỉ sử dụng robo-advisor trong các công ty quản lý tài sản, mà còn tích hợp trợ lý tài chính AI trực tiếp vào các nền tảng fintech và ứng dụng tài chính số. Ví dụ nhiều người có thể đã nghe đến các trợ lý tài chính như Tiểu Bảo Tài Chính hay Tiểu Tài Ant, những hệ thống có thể trò chuyện với người dùng, giải thích báo cáo doanh nghiệp, phân tích dữ liệu thị trường và gợi ý sản phẩm đầu tư. Trong bối cảnh đó, thị trường quản lý tài sản tại Trung Quốc cũng tăng trưởng rất nhanh. Tổng tài sản tài chính cá nhân tại Trung Quốc đạt khoảng 35 nghìn tỷ USD vào năm 2022, và nhiều dự báo cho thấy con số này có thể tăng lên gần 80.000 tỷ USD vào năm 2032. Chính quy mô thị trường khổng lồ này đã tạo điều kiện để các trợ lý tài chính AI phát triển mạnh.
Còn ở giai đoạn hiện nay, trợ lý ảo trong quản lý tài sản đã phát triển xa hơn rất nhiều so với ban đầu. Nó không còn chỉ là chatbot hay công cụ hỏi đáp đơn giản, mà đang dần trở thành một hệ thống trí tuệ tài chính dựa trên dữ liệu. Các trợ lý này kết hợp nhiều công nghệ như big data, machine learning, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và deep learning để phân tích dữ liệu thị trường, đánh giá rủi ro và hỗ trợ quá trình ra quyết định đầu tư. Thậm chí trong nhiều tổ chức tài chính lớn hiện nay, AI đã tham gia trực tiếp vào các chiến lược giao dịch thuật toán, xử lý khối lượng dữ liệu thị trường khổng lồ mà con người rất khó thực hiện trong thời gian ngắn. Và tôi nghĩ trong vài năm tới, khi các mô hình AI ngày càng thông minh hơn và dữ liệu tài chính ngày càng phong phú, trợ lý tài chính AI có thể sẽ trở thành một công cụ quen thuộc trong cách mỗi cá nhân quản lý tài sản của mình.
Vậy bà có thể chia sẻ về những lợi ích mà trợ lý ảo trong quản lý tài sản, tài chính đã mang lại không?
Nếu nhìn từ thực tiễn, trợ lý tài chính AI đang mang lại ba lợi ích rất rõ ràng. Thứ nhất là mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ đầu tư. Trước đây, dịch vụ quản lý tài sản thường chỉ dành cho những khách hàng có tài sản lớn vì chi phí tư vấn khá cao. Nhưng với các hệ thống robo-advisor, chi phí đã giảm đáng kể. Nhiều nền tảng chỉ yêu cầu số vốn ban đầu vài trăm USD và phí quản lý khoảng 0,25% tài sản mỗi năm. Nhờ vậy, dịch vụ quản lý tài sản không còn giới hạn ở một nhóm nhỏ mà đã mở rộng tới hàng triệu nhà đầu tư cá nhân.
BTV Khánh Ly
Thứ hai là giúp nhà đầu tư duy trì kỷ luật đầu tư. Một trong những vấn đề lớn nhất của nhà đầu tư cá nhân là yếu tố cảm xúc. Khi thị trường tăng mạnh, nhiều người dễ mua đuổi; khi thị trường giảm lại dễ bán tháo. Các hệ thống robo-advisor vận hành theo nguyên tắc được lập trình sẵn và có cơ chế tái cân bằng danh mục tự động, giúp giữ đúng chiến lược đầu tư ban đầu.
Nghiên cứu của Vanguard cho thấy việc duy trì kỷ luật đầu tư và tái cân bằng danh mục có thể cải thiện hiệu quả đầu tư của nhà đầu tư trong dài hạn.
Thứ ba là nâng cấp khả năng phân tích dữ liệu. Các hệ thống AI có thể xử lý đồng thời rất nhiều nguồn dữ liệu như giá cổ phiếu, báo cáo tài chính, tin tức kinh tế và dữ liệu vĩ mô. Nhờ đó, quá trình phân tích thị trường ngày càng dựa nhiều hơn vào dữ liệu và xác suất, thay vì chỉ dựa vào cảm tính. Chính vì vậy, trợ lý tài chính AI đang trở thành một công cụ hỗ trợ rất quan trọng trong quá trình quản lý tài sản.
Vậy xu hướng dùng trợ lý ảo AI trong tương lai sẽ như thế nào sau những phân tích vừa rồi, theo bà?
Nếu nhìn vào những gì đang diễn ra trên thị trường hiện nay, tôi nghĩ có một thay đổi khá rõ trong cách AI đang bước vào lĩnh vực quản lý tài sản. Trước đây, dịch vụ tư vấn đầu tư thường mang tính khá “đại trà”, tức là nhiều nhà đầu tư có thể nhận được những khuyến nghị khá giống nhau. Nhưng với sự phát triển của AI, xu hướng đang dần chuyển sang cá nhân hóa. Trong tương lai, mỗi nhà đầu tư có thể có một “trợ lý tài chính số” riêng, theo dõi danh mục, hiểu mục tiêu tài chính của họ và đưa ra những gợi ý phù hợp với từng người.
Chương trình "Hộp Tài sản"
Một thay đổi khác cũng rất đáng chú ý là cách thị trường xử lý dữ liệu. Khối lượng thông tin tài chính ngày nay tăng lên rất nhanh, từ dữ liệu giá cổ phiếu, báo cáo doanh nghiệp cho đến các tin tức kinh tế và dữ liệu vĩ mô. Những hệ thống AI có thể đọc, tổng hợp và phân tích khối lượng dữ liệu này trong thời gian rất ngắn, điều mà con người gần như không thể làm kịp trong thời gian thực.
Và điều quan trọng hơn nữa là công nghệ đang giúp dịch vụ quản lý tài sản trở nên phổ biến hơn. Trước đây, tư vấn tài chính chuyên nghiệp thường chỉ dành cho những khách hàng có tài sản lớn. Nhưng khi chi phí công nghệ giảm xuống, nhiều nhà đầu tư cá nhân cũng có thể tiếp cận các công cụ phân tích và quản lý danh mục mà trước đây chỉ có các tổ chức tài chính lớn mới sử dụng. Vì vậy nếu nhìn tổng thể, AI đang không chỉ thay đổi cách phân tích thị trường, mà còn thay đổi cả cách dịch vụ tài chính được cung cấp. Trong tương lai gần, trợ lý tài chính AI có thể trở nên quen thuộc giống như các ứng dụng ngân hàng số hiện nay – trở thành một công cụ giúp nhà đầu tư theo dõi danh mục, hiểu thị trường và quản lý tài sản một cách chủ động hơn.
Khi nói đến trợ lý ảo trong tài chính, nhiều người vẫn nghĩ đó chỉ là một chatbot trả lời câu hỏi. Nhưng trên thực tế, các hệ thống robo-advisor, tức là hệ thống tư vấn đầu tư tự động bằng thuật toán, đã phát triển thành một hệ thống quản lý tài sản số hóa khá hoàn chỉnh, vận hành dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Để dễ hình dung, chúng ta thử lấy một ví dụ rất thực tế. Giả sử anh X, một nhà đầu tư 30 tuổi, có khoảng 1 tỷ đồng để đầu tư và muốn sử dụng trợ lý tài chính AI để quản lý danh mục của mình. Một hệ thống quản lý tài sản AI thường vận hành theo 5 bước chính. Bước thứ nhất là xây dựng hồ sơ nhà đầu tư; Bước thứ hai là xây dựng danh mục đầu tư; Bước thứ ba là theo dõi và phân tích thị trường; Bước thứ tư là tái cân bằng danh mục, ví dụ nếu thị trường cổ phiếu tăng mạnh khiến tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục của anh X tăng từ 60% lên 75%, mức rủi ro của danh mục sẽ cao hơn. Khi đó hệ thống sẽ tự động điều chỉnh lại tỷ trọng tài sản để đưa danh mục quay về đúng chiến lược ban đầu; Bước thứ năm là quản lý hành vi đầu tư. Một trong những nguyên nhân khiến nhiều nhà đầu tư thua lỗ là yếu tố cảm xúc, như mua đuổi khi thị trường tăng hoặc bán tháo khi thị trường giảm. Trợ lý AI có thể theo dõi lịch sử giao dịch và đưa ra những khuyến nghị mang tính kỷ luật, giúp nhà đầu tư giữ chiến lược dài hạn thay vì phản ứng cảm tính. Nói một cách đơn giản, AI không thay thế nhà đầu tư, nhưng đang trở thành một “trợ lý tài chính số” giúp mỗi nhà đầu tư quản lý tài sản của mình một cách kỷ luật và dựa trên dữ liệu hơn.
Xin cảm ơn bà!
Linh An
