Có người vừa uống nước đã muốn đi tiểu, trong khi người khác nhiều giờ liền không có cảm giác buồn tiểu. Vậy đâu mới là dấu hiệu của một hệ tiết niệu khỏe mạnh? Các chuyên gia cho rằng không thể đánh giá chức năng thận chỉ bằng số lần đi vệ sinh, mà cần chú ý đến những thay đổi bất thường của nước tiểu và cơ thể.
Mỗi khi bàn về chuyện tiểu tiện, không ít người thường lấy thói quen sinh hoạt của mình để so sánh với người xung quanh. Có người vừa uống một cốc nước chưa đầy 10 phút đã vội tìm nhà vệ sinh, liền bị trêu là thận yếu, không giữ được nước. Ngược lại, những người có thể nhịn tiểu suốt cả buổi lại tự hào cho rằng bàng quang của mình "dẻo dai", chức năng lọc thải hoạt động tốt.
Tuy nhiên, theo các bác sĩ chuyên khoa thận, việc chỉ dựa vào tần suất đi tiểu để đánh giá sức khỏe tổng thể là quan niệm thiếu chính xác. Muốn biết hệ tiết niệu có khỏe mạnh hay không, cần hiểu rõ cơ chế hoạt động của thận, bàng quang và chú ý đến những dấu hiệu bất thường của cơ thể.
Vì sao vừa uống nước đã buồn tiểu?
Nhiều người cho rằng nước uống phải mất nhiều giờ mới đến được bàng quang, vì vậy cảm giác buồn tiểu ngay sau khi uống nước là dấu hiệu thận bị "rò rỉ". Thực tế, nước sau khi đi vào cơ thể được dạ dày và ruột hấp thụ, sau đó đi vào máu và tham gia vào quá trình điều hòa dịch, bài tiết của thận.
Theo Giáo sư Li Jianmin, Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện Y học Cổ truyền và Hiện đại Thành phố Bắc Kinh (Trung Quốc), bàng quang vốn đã chứa một lượng nước tiểu được tạo ra trước đó. Khi uống nước nhanh hoặc nạp một lượng lớn trong thời gian ngắn, sự thay đổi về lượng dịch trong cơ thể cùng với tình trạng căng của bàng quang có thể kích thích phản xạ thần kinh, khiến não bộ phát tín hiệu buồn tiểu.
Hiện tượng này có thể gặp ở người có dung tích bàng quang nhỏ, bàng quang nhạy cảm hoặc mắc hội chứng bàng quang tăng hoạt. Điều đó không đồng nghĩa với việc chức năng thận đang suy yếu.
Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa thận Yang Guang, Bệnh viện Nhân dân tỉnh Giang Tô (Trung Quốc), nếu tình trạng tiểu nhiều đi kèm các biểu hiện như tiểu buốt, tiểu rắt, phù nề hoặc nước tiểu lẫn máu, người bệnh cần cảnh giác với các bệnh lý đường tiết niệu, thận hoặc đái tháo đường.
Nhịn tiểu nửa ngày có phải dấu hiệu thận khỏe?
Ở chiều ngược lại, việc nhiều giờ không buồn tiểu, thậm chí cố tình nhịn tiểu suốt nửa ngày, cũng không chứng minh thận khỏe mạnh hơn người khác.
Thận có nhiệm vụ liên tục lọc máu và sản xuất nước tiểu, trong khi bàng quang chỉ đóng vai trò lưu trữ nước tiểu tạm thời trước khi đào thải ra ngoài.
Cố tình nhịn tiểu trong thời gian dài có thể khiến bàng quang căng quá mức, ảnh hưởng đến khả năng co bóp và hoạt động của cơ bàng quang. Nước tiểu ứ đọng cũng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu.
Đặc biệt, ở nam giới trung niên và cao tuổi, tình trạng nhịn tiểu có thể khiến những vấn đề tiết niệu sẵn có trở nên khó chịu hơn, nhất là khi có bệnh lý tuyến tiền liệt.
Vì vậy, khi xuất hiện cảm giác buồn tiểu tự nhiên, mọi người nên đi vệ sinh, không nên cố nhịn trong thời gian dài. Đây là thói quen đơn giản giúp hạn chế những bất lợi đối với hệ tiết niệu.
4 dấu hiệu bất thường ở nước tiểu cần cảnh giác
Thay vì chỉ đếm số lần đi vệ sinh mỗi ngày, người dân nên chú ý đến màu sắc, lượng nước tiểu, mùi và độ trong. Đây là những đặc điểm có thể cung cấp thông tin hữu ích về tình trạng sức khỏe.
Theo các chuyên gia, có 4 dấu hiệu đáng lưu ý:
1. Màu sắc nước tiểu thay đổi bất thường
Nước tiểu của người khỏe mạnh thường có màu vàng nhạt đến vàng hổ phách, tùy thuộc vào lượng nước uống và mức độ cô đặc.
Nếu nước tiểu chuyển sang màu đỏ hoặc hồng, cần nghĩ đến khả năng có máu trong nước tiểu. Đây có thể là dấu hiệu của sỏi tiết niệu, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý tại thận và đường tiết niệu, cần được kiểm tra.
Ngược lại, nước tiểu trong suốt kéo dài có thể liên quan đến việc uống quá nhiều nước hoặc một số rối loạn điều hòa nước của cơ thể, trong đó có đái tháo nhạt. Không nên chỉ dựa vào màu sắc để tự kết luận mắc bệnh.
2. Lượng nước tiểu tăng hoặc giảm rõ rệt
Ở người trưởng thành, lượng nước tiểu thông thường dao động khoảng 1.000-2.000 ml mỗi ngày, tùy thuộc vào lượng nước uống, chế độ ăn, thời tiết và tình trạng sức khỏe.
Theo Giáo sư Li Jianmin, nếu lượng nước tiểu giảm xuống dưới 500 ml trong 24 giờ, tình trạng này được xem là thiểu niệu và có thể liên quan đến suy giảm chức năng thận, mất nước nghiêm trọng hoặc những vấn đề sức khỏe khác.
Ngược lại, lượng nước tiểu tăng bất thường cũng cần được chú ý, bởi có thể liên quan đến đái tháo đường, đái tháo nhạt hoặc một số rối loạn chức năng thận.
3. Nước tiểu có mùi nồng bất thường
Nước tiểu bình thường thường có mùi khai nhẹ. Khi mùi thay đổi rõ rệt, kéo dài hoặc đi kèm các triệu chứng khác, người bệnh nên chú ý.
Bác sĩ Wang Yuefen, Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện Y học Cổ truyền Bắc Kinh (Trung Quốc), lưu ý những thay đổi về mùi nước tiểu có thể liên quan đến một số vấn đề sức khỏe.
Chẳng hạn, nước tiểu có mùi khai nồng có thể xuất hiện khi cơ thể thiếu nước hoặc mắc nhiễm trùng đường tiết niệu. Một số thay đổi về mùi cũng có thể liên quan đến chế độ ăn uống và thuốc đang sử dụng.
Nếu nước tiểu có mùi hôi bất thường kéo dài, đặc biệt khi kèm tiểu buốt, tiểu rắt hoặc sốt, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
4. Nước tiểu đục hoặc xuất hiện nhiều bọt lâu tan
Nước tiểu bình thường thường tương đối trong. Nếu nước tiểu thường xuyên vẩn đục, có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu, tinh thể muối hoặc một số vấn đề khác.
Đáng chú ý, tình trạng nước tiểu xuất hiện lớp bọt dày, kéo dài và khó tan có thể là dấu hiệu protein niệu, tức có protein rò rỉ vào nước tiểu. Đây là một trong những biểu hiện cần lưu ý khi đánh giá sức khỏe cầu thận.
Tuy nhiên, bọt nước tiểu đôi khi cũng xuất hiện do dòng tiểu mạnh hoặc bồn cầu có chất tẩy rửa. Nếu hiện tượng lặp lại thường xuyên, người bệnh nên xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra.
Những dấu hiệu toàn thân có thể cảnh báo thận suy giảm chức năng
Ngoài những thay đổi ở nước tiểu, khi chức năng thận suy giảm, cơ thể còn có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác.
Người bệnh có thể bị phù, đặc biệt là sưng mí mắt vào buổi sáng hoặc phù ở chân. Tình trạng mệt mỏi kéo dài cũng có thể xuất hiện do thận giảm sản xuất hormone erythropoietin, làm ảnh hưởng đến quá trình tạo hồng cầu và gây thiếu máu.
Ở giai đoạn bệnh tiến triển, người bệnh có thể chán ăn, buồn nôn, hơi thở có mùi khai do các chất thải chuyển hóa tích tụ trong máu.
Những biểu hiện này không đặc hiệu cho bệnh thận và có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng sức khỏe khác. Vì vậy, khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá chức năng thận.
Nhìn chung, người vừa uống nước đã buồn tiểu không nhất thiết có thận yếu, cũng như người nhiều giờ mới đi tiểu không đồng nghĩa với việc sở hữu hệ bài tiết khỏe mạnh. Điều quan trọng là duy trì thói quen uống nước phù hợp, không cố tình nhịn tiểu và chú ý những thay đổi bất thường của cơ thể. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, nên đi khám sớm thay vì tự chẩn đoán qua tần suất đi vệ sinh.
Bách Nguyên (Tổng hợp)

