Môi khô, bong tróc khi thời tiết lạnh không chỉ do thiếu độ ẩm. Những thói quen tưởng chừng vô hại như liếm môi, bóc da môi hoặc sử dụng son dưỡng chứa thành phần gây kích ứng có thể khiến tình trạng nứt nẻ kéo dài, khó phục hồi.
Thời tiết lạnh, hanh khô và độ ẩm không khí thấp khiến đôi môi dễ mất nước, trở nên khô ráp, bong tróc, thậm chí nứt nẻ và chảy máu. Tuy nhiên, không phải ai bị khô môi cũng chỉ do tác động của thời tiết. Một số thói quen chăm sóc môi hằng ngày có thể vô tình làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, khiến tình trạng ngày càng nghiêm trọng.
Đáng chú ý, môi khô kéo dài đôi khi còn là biểu hiện của viêm môi tiếp xúc do kích ứng hoặc dị ứng với các thành phần trong sản phẩm chăm sóc cá nhân.
1. Liếm môi, bóc da môi khiến tình trạng nứt nẻ khó lành
Khi môi khô, nhiều người thường có thói quen liếm môi để tạo cảm giác ẩm tức thời. Tuy nhiên, đây lại là hành động khiến tình trạng khô môi trở nên nghiêm trọng hơn.
Nguyên nhân là nước bọt bay hơi khá nhanh, khiến môi mất độ ẩm và càng dễ khô ráp, bong tróc. Bên cạnh đó, các enzyme tiêu hóa trong nước bọt cùng tình trạng ẩm rồi khô liên tục có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da môi, gây đỏ, kích ứng và viêm.
Một thói quen khác cần tránh là dùng tay bóc lớp da môi đang bong tróc. Hành động này có thể làm tổn thương lớp da non bên dưới, gây chảy máu, đau rát và khiến môi lâu phục hồi hơn. Những vết nứt mới cũng dễ xuất hiện khi vùng da liên tục bị tác động.
Để hạn chế tổn thương, nên từ bỏ thói quen liếm môi, không dùng tay cạy hoặc kéo lớp da bong. Thay vào đó, hãy để lớp da bong tự nhiên và duy trì dưỡng ẩm phù hợp để hỗ trợ quá trình phục hồi.
2. Son dưỡng chứa thành phần gây kích ứng có thể khiến môi khô hơn
Không phải loại son dưỡng nào cũng phù hợp với đôi môi đang khô nứt nẻ. Một số sản phẩm chứa thành phần tạo mùi, tạo vị hoặc mang lại cảm giác the mát có thể gây kích ứng, đặc biệt khi hàng rào bảo vệ da môi đã bị suy yếu.
Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), người bị khô môi nên tránh các sản phẩm chứa menthol, long não (camphor), hương liệu, tinh dầu bạc hà, khuynh diệp, hương quế, hương cam chanh và acid salicylic. Lanolin cũng có thể gây phản ứng ở một số người có cơ địa nhạy cảm.
Đáng lưu ý, cảm giác châm chích, nóng rát hoặc the mát sau khi thoa son dưỡng không phải dấu hiệu cho thấy sản phẩm đang phát huy tác dụng. Đây có thể là biểu hiện kích ứng. Khi gặp tình trạng này, người dùng nên ngừng sử dụng sản phẩm.
Ngoài son dưỡng, son màu, son bóng, kem đánh răng và nước súc miệng cũng có thể chứa các thành phần gây kích ứng hoặc dị ứng. Vì vậy, người có môi nhạy cảm nên ưu tiên sản phẩm có công thức đơn giản, không hương liệu và không tạo màu.
Các thành phần như petrolatum, dầu khoáng, dimethicone hoặc ceramide có thể giúp bảo vệ, làm mềm và hạn chế mất nước qua da môi. Khi thường xuyên hoạt động ngoài trời, nên lựa chọn son dưỡng có chỉ số chống nắng SPF 30 trở lên để bảo vệ môi trước tác động của tia cực tím.
3. Phân biệt khô môi thông thường với viêm môi tiếp xúc
Khô môi không đơn thuần xuất phát từ tình trạng thiếu ẩm như nhiều người vẫn nghĩ. Trong một số trường hợp, môi khô, bong tróc kéo dài có thể liên quan đến viêm môi tiếp xúc do kích ứng hoặc dị ứng.
Khô môi thông thường thường xuất hiện khi thời tiết lạnh, gió nhiều, độ ẩm thấp hoặc do thói quen chăm sóc môi chưa phù hợp. Biểu hiện chủ yếu là môi khô căng, ráp, bong vảy nhỏ, đôi khi xuất hiện các vết nứt nông.
Tình trạng này thường cải thiện khi người bệnh hạn chế các yếu tố gây khô, bảo vệ môi trước tác động của môi trường và dưỡng ẩm đều đặn.
Viêm môi tiếp xúc xảy ra khi môi phản ứng với một chất gây kích ứng hoặc dị nguyên. Tình trạng này gồm hai dạng chính:
- Viêm môi tiếp xúc kích ứng: Thường xảy ra khi nước bọt, hóa chất hoặc các sản phẩm chăm sóc môi làm tổn thương trực tiếp hàng rào bảo vệ da. Biểu hiện thường gặp là môi đỏ, khô, bong vảy, nứt nẻ và đau rát.
- Viêm môi tiếp xúc dị ứng: Là phản ứng miễn dịch với một thành phần mà cơ thể đã trở nên mẫn cảm. Các tác nhân thường gặp có thể là hương liệu, chất tạo vị hoặc chất bảo quản. Ngoài bong tróc, môi có thể xuất hiện tình trạng ngứa, nóng rát, sưng nhẹ và tổn thương lan ra vùng da quanh miệng.
Hai tình trạng này có biểu hiện khá giống nhau nên khó phân biệt chỉ bằng quan sát thông thường. Nếu môi liên tục đỏ, ngứa rát, sưng hoặc bong tróc dù đã thay đổi sản phẩm chăm sóc và duy trì dưỡng ẩm, bạn nên đi khám chuyên khoa da liễu để xác định nguyên nhân.
Người bệnh cũng không nên tự ý sử dụng thuốc bôi chứa corticoid khi chưa được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn. Nếu tình trạng nứt nẻ kéo dài khoảng 2-3 tuần, không cải thiện dù đã chăm sóc phù hợp, cần thăm khám để loại trừ các bệnh lý da liễu khác.
Chăm sóc môi đúng cách để hạn chế khô nứt trong mùa lạnh
Để duy trì đôi môi mềm mại và khỏe mạnh, cần kết hợp dưỡng ẩm thường xuyên với việc loại bỏ những thói quen gây tổn thương. Nên sử dụng son dưỡng phù hợp, hạn chế liếm môi, không bóc da môi và bảo vệ môi khi tiếp xúc với thời tiết lạnh, hanh khô.
Đặc biệt, nếu môi khô nứt kéo dài, thường xuyên đỏ, ngứa hoặc sưng, không nên chỉ tiếp tục thay đổi son dưỡng mà cần kiểm tra chuyên khoa da liễu. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương pháp chăm sóc và điều trị phù hợp, tránh để tình trạng viêm môi kéo dài.
Bách Nguyên (Tổng hợp)

