Xem phim quá nhiều và kéo dài từ ngày sang đêm có thể ảnh hưởng đến mắt, cơ xương, giấc ngủ và sức khỏe tinh thần. Điều chỉnh thời gian xem phim từng bước là cách giúp khôi phục nhịp sống lành mạnh.
Tổn hại tiềm ẩn đến hệ thống thị giác
Việc nhìn chằm chằm vào màn hình điện tử trong thời gian dài khiến mắt luôn trong trạng thái căng thẳng. Tuyến lệ không kịp tiết ra nước mắt để làm ẩm mắt, dễ gây cảm giác khô, cộm và mệt mỏi. Nếu kéo dài, thói quen này còn có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về mắt như cận thị, khô mắt.
Nghiên cứu cho thấy, trên toàn cầu có khoảng 260 triệu người bị tổn hại thị lực do sử dụng màn hình điện tử kéo dài, trong đó gần 40% liên quan đến hành vi dùng mắt quá mức như xem phim liên tục cả ngày lẫn đêm.
Nhiều người thường dùng thuốc nhỏ mắt để giảm cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, cách này chỉ mang tính tạm thời, khó giải quyết nguyên nhân gốc rễ. Việc sử dụng quá nhiều thuốc nhỏ mắt có chất bảo quản còn có thể khiến mắt bị tổn thương nghiêm trọng hơn.
Tổn thương cơ xương mạn tính
Khi xem phim suốt ngày đêm, mọi người thường duy trì tư thế ngồi, nằm hoặc nằm ườn trên ghế trong thời gian dài. Cơ thể thiếu vận động, trong khi cơ cổ, lưng và eo liên tục chịu áp lực, lâu ngày có thể dẫn đến các vấn đề về xương khớp như bệnh cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Một số người còn bị cứng cơ vai, hạn chế vận động, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Các hướng dẫn lâm sàng uy tín chỉ ra rằng tư thế xấu kéo dài là nguyên nhân chính gây bệnh cột sống cổ, chiếm hơn 60%. Trong đó, việc cúi đầu lâu khi xem phim có thể khiến áp lực lên cột sống cổ tăng gấp 3-5 lần so với tư thế đứng thẳng.
Nằm xem phim dù tưởng như thư giãn nhưng cổ có thể phải duy trì trạng thái bị vặn, từ đó gây áp lực lên đĩa đệm và cơ bắp vùng cổ. Trong khi đó, ngồi lâu xem phim khiến cột sống thắt lưng chịu thêm áp lực, dẫn đến đau lưng, tê chi dưới.
Rối loạn nhịp sinh học
Xem phim cả ngày lẫn đêm có thể làm xáo trộn đồng hồ sinh học của cơ thể, ảnh hưởng đến nhịp ngủ và gây ra các vấn đề như mất ngủ, ngủ không sâu hoặc mơ nhiều.
Ánh sáng từ màn hình điện tử vào ban đêm có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin, khiến cơ thể khó đi vào giấc ngủ sâu. Nếu kéo dài, chất lượng giấc ngủ suy giảm, ảnh hưởng đến khả năng phục hồi và hoạt động của hệ miễn dịch.
Nghiên cứu cho thấy gần 30% trường hợp mất ngủ có liên quan tới việc tiếp xúc lâu với ánh sáng xanh từ màn hình điện tử, trong khi thiếu ngủ lại càng làm tăng hành vi nghiện xem phim, tạo thành một vòng luẩn quẩn.
Nhiều người nghĩ rằng thức đêm xem phim rồi ngủ bù là có thể phục hồi sức khỏe. Tuy nhiên, khi đồng hồ sinh học bị xáo trộn, cơ thể thường cần thời gian để điều chỉnh trở lại. Thức khuya thường xuyên rồi ngủ bù có thể tiếp tục làm nhịp ngủ rối loạn, khiến các vấn đề về giấc ngủ trở nên nghiêm trọng hơn.
Tổn thương tâm lý
Quá mê mẩn xem phim truyền hình có thể khiến con người đắm chìm trong thế giới ảo, giảm giao tiếp và tương tác với xã hội thực, từ đó dễ phát sinh các vấn đề tâm lý như lo âu, trầm cảm. Thói quen này cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, trí nhớ và một số chức năng nhận thức.
Nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm người nghiện giải trí trên mạng trong thời gian dài có nguy cơ mắc lo âu, trầm cảm cao gấp 2,3 lần so với người bình thường. Những diễn biến trong thế giới ảo có thể kích thích cảm xúc liên tục, khiến một số người cảm thấy hụt hẫng, trống rỗng hoặc lo âu khi trở lại cuộc sống thực.
Kế hoạch điều chỉnh từng bước một cách khoa học
Muốn thoát khỏi thói quen xem phim suốt ngày đêm, cần áp dụng các phương pháp điều chỉnh khoa học và hợp lý, từng bước khôi phục nhịp sống lành mạnh thay vì nóng vội, dễ dẫn đến phản tác dụng.
Trước hết, hãy lập kế hoạch sinh hoạt linh hoạt và xác định rõ giới hạn thời gian xem phim mỗi ngày. Chẳng hạn, có thể đặt mục tiêu không xem quá 2 giờ mỗi ngày, đồng thời cố định thời điểm tắt tất cả thiết bị điện tử trước 22 giờ. Đặt báo thức hoặc lời nhắc trên điện thoại cũng giúp hạn chế việc vô thức kéo dài thời gian xem phim.
Thứ hai, nên thay thế một phần thời gian xem phim bằng các hình thức giải trí khác như hoạt động ngoài trời, giao lưu xã hội hoặc theo đuổi sở thích cá nhân. Có thể bắt đầu bằng việc đi bộ 20 phút mỗi ngày, gặp gỡ bạn bè, học vẽ hoặc tập yoga để dần giảm sự phụ thuộc vào việc xem phim.
Hoạt động ngoài trời còn giúp cơ thể tổng hợp vitamin D, có lợi cho sức khỏe xương và góp phần điều chỉnh cảm xúc. Trong khi đó, giao tiếp xã hội giúp tăng cảm giác gắn kết với đời sống thực, hạn chế sự phụ thuộc vào thế giới ảo.
Nếu đã xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như không xem phim thì lo lắng, mất ngủ hoặc thói quen này ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống bình thường, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần kịp thời. Các biện pháp điều trị hành vi hoặc can thiệp tâm lý có thể được áp dụng theo hướng dẫn chuyên môn. Không nên tự ý sử dụng thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ hay thuốc tâm thần để tránh những rủi ro sức khỏe không cần thiết.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
