Cá giàu dinh dưỡng và nên có mặt thường xuyên trong chế độ ăn, nhưng không phải loại cá nào cũng là lựa chọn tốt. Một số nhóm cá có nguy cơ chứa độc tố, tồn dư hóa chất hoặc kháng sinh cần được hạn chế.
Cá là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và được các chuyên gia khuyến khích nên tiêu thụ thường xuyên. Ở Việt Nam, các món cá cũng thường xuyên xuất hiện trong bữa cơm của nhiều gia đình. Tuy nhiên, giữa vô vàn lựa chọn, có một số loại cá bạn vẫn nên hạn chế ăn để tránh những nguy cơ không đáng có đối với sức khỏe.
Cá quá cỡ, cá ăn thịt sống lâu năm
Những con cá có kích thước quá lớn, sống lâu năm hoặc thuộc nhóm ăn thịt, dù là cá biển sâu hay cá nước ngọt, đều nên được hạn chế trong chế độ ăn. Nguyên nhân là chúng nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn. Việc liên tục ăn các loại cá nhỏ và có thời gian sống dài khiến chúng có nguy cơ tích tụ độc tố trong cơ thể.
Thịt của nhóm cá này có thể chứa kim loại nặng nhiễm từ môi trường nước, điển hình là methylmercury (dạng thủy ngân có độc tính sinh học mạnh), cadmium và chì.
Trong đó, methylmercury có khả năng đi qua hàng rào máu não và nhau thai, gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, đồng thời ảnh hưởng đến gan và thận. Theo thông tin từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nếu tiêu thụ nhóm cá có hàm lượng thủy ngân cao có thể đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và trí tuệ.
Cá ướp hóa chất, cấp đông lâu ngày
Trong quá trình vận chuyển xa, cá cần được cấp đông để bảo quản. Tuy nhiên, một số nơi có thể cố tình che giấu tình trạng cá để lâu hoặc đã bị ươn bằng cách sử dụng các hóa chất như urê, formaldehyde để ướp cá. Đây đều là những chất không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.
Việc tiếp xúc với những hóa chất này có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày cấp tính. Nếu tiếp xúc hoặc tích tụ trong thời gian dài, chúng còn có thể làm tăng nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Cá trữ đông lâu hoặc được rã đông rồi cấp đông nhiều lần cũng có thể bị suy giảm chất lượng và giá trị dinh dưỡng. Trong đó, chất béo omega-3 có thể bị oxy hóa, biến đổi.
Quá trình vi khuẩn phân hủy protein trong thịt cá còn có thể tạo ra histamine. Đây là chất có khả năng gây ngộ độc và không dễ bị loại bỏ bằng quá trình đun nấu thông thường. Người ăn phải cá có hàm lượng histamine cao có thể xuất hiện các triệu chứng như mặt đỏ bừng, nổi mề đay, hạ huyết áp và khó thở.
Vì vậy, cá được cấp đông quá lâu hoặc có dấu hiệu bất thường về màu sắc, mùi vị, kết cấu cần được thận trọng khi sử dụng.
Cá nuôi tăng trọng
Một số loại cá nuôi trong ao hồ được cho ăn thức ăn nhằm thúc đẩy tăng trưởng, rút ngắn thời gian nuôi và sớm đưa ra thị trường. Có loại chỉ cần nuôi 2-3 tháng đã có thể thu hoạch.
Theo nội dung được đề cập, một số cơ sở còn lạm dụng chất kích thích tăng trưởng cùng các loại kháng sinh như sulfonamide, enrofloxacin để cá phát triển nhanh hơn, đồng thời hạn chế tình trạng cá chết khi được nuôi trong môi trường có mật độ dày đặc.
Bên cạnh đó, cá nuôi trong môi trường đáy bùn ô nhiễm cũng có nguy cơ nhiễm chì hoặc ký sinh trùng.
Việc ăn phải cá có chứa tồn dư kháng sinh có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột. Bên cạnh đó, cơ thể cũng phải tăng cường quá trình chuyển hóa và đào thải các chất này, gây thêm gánh nặng cho gan và thận.
Đáng lưu ý, việc tiếp xúc thụ động với dư lượng kháng sinh trong thời gian dài có thể góp phần thúc đẩy tình trạng vi khuẩn kháng thuốc. Khi cơ thể bị nhiễm khuẩn, điều này có thể khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo. Khi lựa chọn cá, nên ưu tiên nguồn cung cấp uy tín, cá còn tươi, được bảo quản đúng cách và đa dạng các loại cá trong chế độ ăn.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
