Tiêm vaccine HPV giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung nhưng không thể thay thế việc tầm soát định kỳ. Khám sàng lọc đúng lịch giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư, nâng cao hiệu quả điều trị.
1. Lý do phụ nữ nên tầm soát ung thư cổ tử cung dù đã tiêm phòng HPV
Có nhiều yếu tố gây ung thư cổ tử cung, trong đó nhiễm virus HPV là nguyên nhân phổ biến và quan trọng nhất. HPV có nhiều chủng khác nhau, một số chỉ gây mụn cóc ở bộ phận sinh dục và hậu môn, trong khi một số chủng nguy cơ cao có thể xâm nhập vào cơ quan sinh dục, làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung, hậu môn và các cơ quan sinh dục khác.
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, hai chủng HPV nguy cơ cao phổ biến nhất là HPV 16 và HPV 18. Đây là những chủng có khả năng tiến triển thành ung thư cao hơn theo thời gian.
Tiêm vaccine HPV là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa nhiễm virus và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến HPV trong tương lai. Tuy nhiên, việc đã tiêm vaccine không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung.
Có ba lý do chính khiến phụ nữ vẫn cần tầm soát định kỳ sau khi tiêm phòng:
Vaccine không bao phủ 100% các chủng HPV gây ung thư: Các loại vaccine hiện nay chủ yếu bảo vệ trước những chủng HPV nguy cơ cao phổ biến nhất, nhưng chưa thể phòng ngừa tất cả các chủng có khả năng gây ung thư.
Vaccine không loại bỏ được virus đã nhiễm từ trước: Vaccine chỉ có tác dụng phòng ngừa nhiễm mới, không điều trị nhiễm HPV đã có. Nếu đã nhiễm HPV trước khi tiêm, vaccine không thể loại bỏ virus hoặc làm biến mất các tổn thương đã hình thành.
Tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư: Quá trình từ khi nhiễm HPV đến khi phát triển thành ung thư cổ tử cung thường kéo dài nhiều năm. Khám sàng lọc giúp phát hiện những biến đổi bất thường của tế bào ngay từ giai đoạn tiền ung thư, tạo điều kiện điều trị sớm với hiệu quả cao.
2. Những xét nghiệm cần làm khi khám sàng lọc
Do vaccine HPV không bảo vệ trước tất cả các chủng virus nguy cơ cao, phụ nữ đã tiêm phòng vẫn cần khám tầm soát định kỳ. Mục tiêu quan trọng nhất là phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư – giai đoạn giúp việc điều trị đạt hiệu quả tối ưu nhờ các kỹ thuật y khoa hiện đại.
Tần suất tầm soát phụ thuộc vào loại xét nghiệm và tình trạng sức khỏe của từng người, nhưng đa số được khuyến cáo thực hiện định kỳ từ 1–3 năm/lần. Những phụ nữ có nguy cơ cao như quan hệ tình dục sớm, có nhiều bạn tình hoặc từng nhiễm HPV cần tuân thủ lịch khám theo chỉ định của bác sĩ.
Hai xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung được sử dụng phổ biến gồm:
Xét nghiệm HPV: Nhằm phát hiện sự hiện diện của các chủng HPV nguy cơ cao có khả năng gây tiền ung thư và ung thư cổ tử cung.
Xét nghiệm Pap (Pap smear): Giúp phát hiện các tế bào bất thường hoặc những thay đổi tiền ung thư tại cổ tử cung trước khi bệnh tiến triển.
Hai xét nghiệm này có thể được thực hiện riêng lẻ hoặc kết hợp trong cùng một lần khám phụ khoa.
Trong nhiều trường hợp, dấu hiệu đầu tiên của ung thư cổ tử cung là kết quả bất thường trên xét nghiệm HPV hoặc Pap. Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu để xác định có tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư hay không.
Nếu được phát hiện và điều trị ngay từ giai đoạn tiền ung thư, việc điều trị thường đơn giản hơn, đồng thời giúp bảo tồn khả năng sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
