Hơn 5.000 phụ nữ tại Hải Phòng đã được tiếp cận xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng kỹ thuật HPV DNA ngay tại trạm y tế xã, phường. Mô hình không chỉ giúp người dân thuận lợi hơn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế mà còn góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế cơ sở.
Đưa xét nghiệm chuyên sâu đến gần người dân
Hơn 5.000 phụ nữ tại Hải Phòng đã tham gia xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung (UTCTC) thông qua mô hình xét nghiệm phân tử HPV DNA lấy mẫu tại trạm y tế xã, phường do Tổ chức FIND phối hợp cùng Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng triển khai. Dù số lượng xét nghiệm vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế, mô hình bước đầu cho thấy khả năng đưa dịch vụ xét nghiệm kỹ thuật chuyên sâu đến gần cộng đồng thông qua mạng lưới y tế cơ sở.
Xét nghiệm HPV DNA có độ nhạy cao trong phát hiện các chủng HPV nguy cơ cao – nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung. Nhờ đó, những phụ nữ có nguy cơ có thể được phát hiện sớm để tư vấn, theo dõi và can thiệp kịp thời.
Trước đây, để thực hiện xét nghiệm này, người dân thường phải đến các bệnh viện chuyên khoa tuyến trên. Việc triển khai lấy mẫu ngay tại trạm y tế đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng bệnh, rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ, đồng thời giảm bớt các thủ tục phức tạp và tâm lý e ngại của phụ nữ khi tham gia sàng lọc.
Một trong những điểm nổi bật của mô hình là tính linh hoạt. Phụ nữ có thể lựa chọn tự lấy mẫu sau khi được hướng dẫn hoặc nhờ nhân viên y tế hỗ trợ trực tiếp.
Chị Phạm Thị Lương (Vĩnh Thịnh, Hải Phòng) chia sẻ: "Sau khi được cán bộ y tế hướng dẫn lấy mẫu thì tôi có thể lấy mẫu dễ dàng, nhanh chóng, tự tin hơn".
Trong khi đó, đối với những người còn tâm lý e ngại, sự hỗ trợ của đội ngũ y tế cơ sở mang lại cảm giác yên tâm hơn.
Bà Trần Thị Hòa (Thủy Nguyên, Hải Phòng) cho biết: "Do tôi nhát, tôi không tự lấy được ở nhà nên tìm đến bác sĩ. Tôi rất tin tưởng bác sĩ tại trạm y tế, thủ thuật của họ rất nhẹ nhàng".
Ngoài sự thuận tiện, mô hình còn giúp giảm chi phí và thời gian đi lại cho người dân, đặc biệt là phụ nữ ở khu vực ngoại thành hoặc có quỹ thời gian hạn chế.
Chị Nguyễn Thị Yến (Vĩnh Bảo, Hải Phòng) cho biết: "Sau khi trải nghiệm được lấy mẫu sàng lọc tại trạm y tế xã tôi thấy rất tốt cho chị em phụ nữ hiện nay vì nó tiết kiệm chi phí đi lại và thời gian cho mọi người, dễ sắp xếp công việc".
Nâng cao năng lực cho y tế cơ sở
Không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân, mô hình còn góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở.
Thông qua các khóa đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật từ dự án, cán bộ y tế xã, phường được tiếp cận và làm chủ kỹ thuật mới, đồng thời nâng cao kỹ năng tư vấn, truyền thông và quản lý người bệnh tại cộng đồng.
Bác sĩ Đàm Thị Quả, Trạm Y tế Hòa Bình (Hải Phòng), chia sẻ: "Chúng tôi được tham gia vào khóa đào tạo để lấy mẫu này thì chuyên môn của chúng tôi cũng được nâng cao, tự tin trong công tác tuyên truyền tư vấn tại cộng đồng".
Cùng quan điểm, Bác sĩ Lê Thị Thúy, Trạm Y tế Vĩnh Thịnh (Hải Phòng), nhận định: "Chuyên môn của trạm y tế được nâng cao lên, đây là xét nghiệm rất thiết thực với các đối tượng có nhu cầu tại cộng đồng".
Đáng chú ý, dự án không chỉ dừng lại ở xét nghiệm HPV DNA mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nhiều kỹ thuật xét nghiệm hiện đại khác cho cán bộ y tế và người dân.
Bác sĩ Bùi Thị Mỹ Nữ, Trạm Y tế Thủy Nguyên (Hải Phòng), cho biết: "Ví dụ như xét nghiệm sàng lọc tìm virus cho trẻ em như tả, lị; ở phụ nữ thì có thêm các xét nghiệm về lậu, nấm, chlamydia. Điều này giúp nâng cao kiến thức chuyên môn trong chẩn đoán và phát hiện bệnh cho cán bộ y tế".
Hướng tới mở rộng mô hình
Dưới góc độ quản lý, mô hình xét nghiệm HPV DNA tại trạm y tế được đánh giá là giải pháp hiệu quả, góp phần giải quyết đồng thời nhiều thách thức của y tế cơ sở, từ khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân đến năng lực triển khai chuyên môn tại tuyến đầu.
Ông Đồng Trung Kiên, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng, cho biết mô hình mang lại ba lợi ích nổi bật.
Thứ nhất, mở rộng độ bao phủ sàng lọc, giúp tiếp cận hiệu quả các nhóm phụ nữ khó tiếp cận dịch vụ y tế như người sống ở vùng xa hoặc công nhân làm việc theo ca.
Thứ hai, giảm áp lực cho các cơ sở y tế tuyến trên thông qua việc triển khai sàng lọc ngay tại cộng đồng, đồng thời tăng cường kết nối giữa các tuyến điều trị.
Thứ ba, nâng cao năng lực chuyên môn và vai trò của y tế cơ sở thông qua việc kết hợp truyền thông sức khỏe với cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người dân.
Khi phụ nữ được tiếp cận dịch vụ sàng lọc thuận tiện hơn, cán bộ y tế cơ sở được nâng cao năng lực chuyên môn và hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu phát huy tốt hơn vai trò của mình, mục tiêu giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung trong cộng đồng sẽ trở nên khả thi hơn.
Những kết quả bước đầu tại Hải Phòng cho thấy mô hình lấy mẫu xét nghiệm HPV DNA tại trạm y tế là hướng đi giàu tiềm năng, cần tiếp tục được hoàn thiện và nhân rộng trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện sớm ung thư cổ tử cung cho phụ nữ.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
