Một số thay đổi xuất hiện ngay sau khi thức dậy như nước tiểu bất thường, phù nhẹ, mệt mỏi hay khô miệng có thể là dấu hiệu cơ thể đang cần được quan tâm. Đặc biệt, nếu những biểu hiện này lặp lại nhiều ngày, bạn không nên chủ quan với sức khỏe của thận.
Buổi sáng là thời điểm dễ nhận thấy những thay đổi bất thường của cơ thể. Sau một đêm không ăn uống, nghỉ ngơi và đi tiểu, màu sắc nước tiểu, tình trạng khuôn mặt, mắt cá chân hay cảm giác khi vừa thức dậy có thể phần nào phản ánh tình trạng sức khỏe.
Tuy nhiên, một dấu hiệu đơn lẻ chưa thể đồng nghĩa với bệnh thận. Nhiều biểu hiện có thể xuất hiện do uống không đủ nước, ăn mặn, thiếu ngủ hoặc sinh hoạt thiếu điều độ. Điều đáng lưu ý là những thay đổi kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc xuất hiện đồng thời với các triệu chứng khác.
1. Nước tiểu buổi sáng thay đổi rõ rệt
Sau một đêm, nước tiểu thường có màu đậm hơn do cơ thể không được bổ sung nước trong nhiều giờ. Tuy nhiên, nếu đã uống đủ nước mà nước tiểu vẫn thường xuyên rất đậm màu, đục hoặc có những thay đổi bất thường, bạn nên theo dõi và lưu ý.
Đặc biệt, nước tiểu có nhiều bọt, lớp bọt tồn tại lâu và tình trạng này lặp đi lặp lại có thể liên quan đến sự xuất hiện của protein trong nước tiểu. Đây là biểu hiện cần được kiểm tra nếu kéo dài, bởi tổn thương tại thận có thể khiến protein đi qua màng lọc và xuất hiện trong nước tiểu.
Nếu nước tiểu có màu đỏ, nâu hoặc nghi ngờ có máu, không nên chỉ uống thêm nước rồi bỏ qua. Máu trong nước tiểu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau ở đường tiết niệu và cần được bác sĩ đánh giá.
2. Thức dậy với khuôn mặt hoặc vùng quanh mắt bị phù
Mí mắt hơi sưng sau khi thức dậy đôi khi chỉ là hậu quả của việc ăn mặn vào tối hôm trước, ngủ không đủ giấc hoặc nằm một tư thế trong thời gian dài.
Tuy nhiên, nếu tình trạng phù quanh mắt xuất hiện thường xuyên, đặc biệt là không rõ nguyên nhân và đi kèm những thay đổi về nước tiểu, bạn nên chú ý hơn. Thận giữ vai trò quan trọng trong việc cân bằng nước và muối trong cơ thể, vì vậy một số vấn đề về chức năng thận có thể liên quan đến tình trạng giữ nước.
Phù cũng có thể xuất hiện tại bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân. Nếu hiện tượng này kéo dài, tăng dần hoặc đi kèm khó thở, tăng huyết áp và mệt mỏi bất thường, bạn nên đi khám thay vì tự phán đoán nguyên nhân.
3. Thức dậy vẫn mệt dù đã ngủ đủ
Mệt mỏi vào buổi sáng là tình trạng khá phổ biến và không phải trường hợp nào cũng liên quan đến thận. Thiếu ngủ, căng thẳng, làm việc quá sức hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác cũng có thể gây ra biểu hiện này.
Dù vậy, nếu bạn thường xuyên ngủ đủ nhưng sáng dậy vẫn cảm thấy kiệt sức, thiếu năng lượng, khó tập trung và tình trạng kéo dài, đây là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc loại bỏ các chất thải và duy trì sự cân bằng của nhiều yếu tố trong máu. Một số người vì thế có thể cảm thấy mệt mỏi, yếu sức hoặc giảm khả năng tập trung. Tuy nhiên, đây không phải những triệu chứng đặc hiệu của bệnh thận và cần thực hiện xét nghiệm để xác định nguyên nhân.
4. Thức dậy với miệng khô và khát nước bất thường
Khát nước sau một đêm ngủ là điều bình thường, đặc biệt khi phòng ngủ nóng hoặc ngày hôm trước uống ít nước. Nhưng nếu sáng nào bạn cũng khát dữ dội, miệng rất khô và tình trạng này đi kèm với việc đi tiểu nhiều bất thường, cần tìm hiểu nguyên nhân.
Khát nước và tiểu nhiều không chỉ liên quan đến bệnh thận mà còn có thể xuất hiện do đường huyết, thuốc đang sử dụng hoặc một số vấn đề sức khỏe khác.
Vì vậy, không nên tự kết luận đây chắc chắn là dấu hiệu suy thận. Nếu triệu chứng kéo dài, xét nghiệm máu và nước tiểu có thể giúp bác sĩ đánh giá chức năng thận đồng thời tìm kiếm những nguyên nhân khác.
5. Thức dậy với huyết áp cao lặp lại nhiều lần
Huyết áp cao và bệnh thận có mối liên hệ chặt chẽ. Thận tham gia điều hòa lượng nước, muối và một số cơ chế có ảnh hưởng đến huyết áp. Ngược lại, tình trạng huyết áp cao kéo dài cũng có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận.
Nếu thường xuyên đo huyết áp vào buổi sáng và nhận thấy chỉ số cao, đặc biệt khi kết quả này lặp lại trong nhiều ngày dù đã đo đúng cách, bạn nên trao đổi với bác sĩ.
Một lần huyết áp tăng chưa đủ để kết luận có bệnh. Tuy nhiên, tăng huyết áp kéo dài cần được theo dõi nghiêm túc, nhất là ở người có tiền sử tiểu đường, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc đang sử dụng thuốc thường xuyên.
6. Đi tiểu nhiều lần vào ban đêm và sáng dậy vẫn bất thường
Nếu thường xuyên phải thức dậy nhiều lần để đi tiểu và đến sáng hôm sau vẫn có cảm giác tiểu tiện bất thường, đừng vội cho rằng nguyên nhân đơn giản là uống nhiều nước trước khi ngủ.
Tiểu đêm có thể liên quan đến nhiều yếu tố như uống nhiều chất lỏng vào buổi tối, tuổi tác, bệnh tuyến tiền liệt, tiểu đường, thuốc lợi tiểu hoặc một số vấn đề về tim và thận.
Điều quan trọng là cần xem xét tổng thể các triệu chứng. Nếu tiểu đêm kéo dài và đi kèm phù, nước tiểu bất thường, mệt mỏi hoặc huyết áp tăng, bạn nên đi kiểm tra thay vì tự điều trị tại nhà.
Khi nào nên kiểm tra sức khỏe của thận?
Những dấu hiệu trên không đủ để chẩn đoán bệnh thận. Nhiều bệnh lý về thận, đặc biệt ở giai đoạn sớm, thậm chí có thể gần như không gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, những người có nguy cơ cao như mắc tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc thường xuyên sử dụng một số loại thuốc nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Một số xét nghiệm thường được sử dụng để đánh giá chức năng thận gồm xét nghiệm creatinine máu, ước tính mức lọc cầu thận và xét nghiệm nước tiểu. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra khác.
Điều quan trọng là không nên chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe của thận. Uống nước phù hợp với nhu cầu cơ thể, hạn chế ăn quá mặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau và khám sức khỏe định kỳ là những cách thiết thực giúp bảo vệ thận.
Nếu buổi sáng bạn nhận thấy nước tiểu thay đổi dai dẳng, xuất hiện phù bất thường, mệt mỏi kéo dài hoặc huyết áp liên tục tăng, hãy xem đó là tín hiệu để quan tâm đến sức khỏe nhiều hơn. Một dấu hiệu đơn lẻ chưa chắc là bệnh, nhưng những thay đổi lặp đi lặp lại xứng đáng được kiểm tra đúng lúc.
Bách Nguyên (TH)
