HPV là virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung. Bên cạnh đó, một số chủng HPV nguy cơ cao còn liên quan đến nhiều loại ung thư khác. Tiêm vaccine đúng thời điểm vẫn là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
HPV lây truyền qua đường tình dục như thế nào?
Virus gây u nhú ở người (Human Papillomavirus - HPV) là tác nhân điển hình cho thấy mối liên hệ giữa các bệnh lây truyền qua đường tình dục và nguy cơ ung thư. Trong đó, ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến nhất có liên quan đến virus này.
HPV có thể lây từ người sang người thông qua tiếp xúc da kề da, đặc biệt trong quá trình quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng.
Tùy từng chủng virus và vị trí nhiễm, người mắc HPV có thể có hoặc không có triệu chứng. Nếu nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao kéo dài trong nhiều năm, tế bào cổ tử cung có thể xuất hiện những biến đổi bất thường, hình thành tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những chủng HPV nào có nguy cơ gây ung thư?
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, hiện đã xác định được hơn 200 chủng HPV. Tất cả đều chỉ tồn tại trong các tế bào biểu mô vảy - loại tế bào có trên bề mặt da và các niêm mạc của cơ thể.
Một số chủng HPV gây mụn cóc ở cơ quan sinh dục hoặc vùng hậu môn được xếp vào nhóm nguy cơ thấp vì hiếm khi liên quan đến ung thư.
Ngược lại, nhóm HPV nguy cơ cao có liên quan chặt chẽ đến nhiều loại ung thư như ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo ở nữ giới; ung thư dương vật ở nam giới; cũng như ung thư hậu môn, khoang miệng và hầu họng ở cả nam và nữ.
Trong đó, HPV 6 và HPV 11 là hai chủng nguy cơ thấp, chủ yếu gây mụn cóc sinh dục và rất hiếm khi gây ung thư.
Các chủng HPV 16, HPV 18, HPV 31, HPV 33 và HPV 45 thuộc nhóm nguy cơ cao, có khả năng làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Những chủng này đôi khi có thể né tránh hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó đào thải virus và làm tăng nguy cơ nhiễm kéo dài.
Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, tiêm vaccine HPV là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng ngừa nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao cũng như các bệnh do virus này gây ra.
Vaccine được khuyến cáo cho cả nam và nữ, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. Hiệu quả bảo vệ cao nhất đạt được khi tiêm trước thời điểm có tiếp xúc với HPV, chẳng hạn trước khi bắt đầu có hoạt động tình dục.
Thời điểm được xem là "vàng" để tiêm vaccine là từ 9-14 tuổi, khi cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch tốt và đa số trẻ chưa tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, vaccine vẫn có thể mang lại hiệu quả bảo vệ cho thanh thiếu niên và người trưởng thành, với độ tuổi chỉ định hiện nay có thể mở rộng đến 45 tuổi tùy từng trường hợp và khuyến cáo chuyên môn.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
