Ung thư vú là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn cầu. Nhận biết những thay đổi bất thường ở vú và chủ động đi khám khi cần có thể giúp phát hiện bệnh sớm hơn.
1. Ung thư vú là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến nhất
Ung thư vú là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn cầu. Theo GLOBOCAN 2024, thế giới ghi nhận ước tính 2,43 triệu ca mắc mới và 693.660 ca tử vong do ung thư vú. Tỷ suất mắc chuẩn hóa theo tuổi là 47,8/100.000 phụ nữ và tỷ suất tử vong là 12,9/100.000.
Tại Việt Nam, GLOBOCAN 2024 ước tính có 25.711 ca mắc mới và 10.609 ca tử vong do ung thư vú. Tỷ suất mắc chuẩn hóa theo tuổi là 38,5/100.000 và tỷ suất tử vong là 15,8/100.000. Ung thư vú đứng đầu về số ca mắc mới ở nữ giới Việt Nam, chiếm 28,1% tổng số ca ung thư mới ở nữ.
Phần lớn người bệnh ung thư vú được phát hiện ở giai đoạn muộn, với trên 60% trường hợp ở giai đoạn III-IV, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng chi phí chăm sóc.
Theo Bộ Y tế, mọi phụ nữ đều có nguy cơ mắc ung thư vú. Nguy cơ này tăng theo tuổi và khi xuất hiện thêm các yếu tố nguy cơ. Vì vậy, phụ nữ nên chủ động quan tâm đến sức khỏe tuyến vú, nhận biết những thay đổi bất thường và đi khám khi phát hiện dấu hiệu đáng lưu ý.
2. Những dấu hiệu tiềm ẩn của ung thư vú
Dưới đây là một số thay đổi ở vú có thể là triệu chứng ban đầu của ung thư vú mà chị em cần lưu ý.
Một khối u hoặc chỗ dày lên mới xuất hiện
Dấu hiệu dễ nhận biết là một khối u ở vùng ngực hoặc nách. Tuy nhiên, không phải khối u nào cũng là ung thư. U nang và các thay đổi lành tính khác khá phổ biến.
Dù vậy, bất kỳ khối u nào có cảm giác cứng, khác biệt so với phần còn lại của mô vú hoặc không biến mất sau kỳ kinh nguyệt đều cần được kiểm tra kỹ hơn.
Thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc độ đầy đặn của vú
Ngực tự nhiên có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau. Tuy nhiên, nếu một bên ngực đột nhiên trông to hơn, nhỏ hơn hoặc hình dạng trở nên không đều, đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề tiềm ẩn.
So sánh hai bên ngực trước gương có thể giúp chị em nhận ra những thay đổi bất thường sớm hơn.
Thay đổi trên bề mặt da
Nếu da vùng ngực bắt đầu lõm, nhăn nheo hoặc có kết cấu giống vỏ cam, có thể cho thấy những thay đổi đang xảy ra bên dưới bề mặt da.
Những thay đổi này đôi khi khó nhận thấy, vì vậy chị em nên quan sát kỹ dưới ánh sáng tốt và lưu ý bất kỳ điểm nào khác thường so với trước đây.
Thay đổi ở núm vú
Nếu núm vú bắt đầu bị tụt vào trong hoặc đột nhiên nằm ở một góc độ khác so với bình thường, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Khi núm vú bị dẹt, xoắn hoặc thay đổi vị trí, chị em nên đi khám để được kiểm tra.
Dịch tiết núm vú bất thường
Dịch tiết bất thường, đặc biệt khi có lẫn máu hoặc xuất hiện ở người không cho con bú, cần được xem xét.
Trong một số trường hợp, ngay cả dịch tiết trong suốt hoặc màu trắng sữa cũng có thể là dấu hiệu bất thường. Khi nhận thấy tình trạng này, nên đến gặp bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân.
Vùng da đỏ, nóng, sưng hoặc đau
Không nên bỏ qua những dấu hiệu như vú nóng hơn bình thường, đỏ, sưng hoặc xuất hiện vùng đau.
Các bệnh nhiễm trùng như viêm vú cũng có thể gây ra những triệu chứng tương tự. Tuy nhiên, ung thư vú cũng có thể biểu hiện theo cách này, đặc biệt là ung thư vú thể viêm.
Bong tróc, đóng vảy hoặc sừng hóa
Nếu vùng da trên hoặc xung quanh núm vú bắt đầu bong tróc, đóng vảy hoặc hình thành lớp vảy dai dẳng, đó có thể không chỉ là kích ứng thông thường hoặc bệnh chàm.
Đặc biệt cần chú ý nếu những thay đổi này không cải thiện khi chăm sóc da hoặc liên tục tái phát.
Sưng hoặc xuất hiện u cục ở nách, xương đòn
Mô vú lan xuống vùng nách và ung thư có thể xuất hiện đầu tiên dưới dạng một khối u ở khu vực này.
Nếu nhận thấy vùng nách hoặc gần xương đòn bị sưng, cứng hoặc đau nhức bất thường, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.
3. Hướng dẫn chị em cách tự kiểm tra ngực tại nhà
Tự kiểm tra vú không thể thay thế cho việc khám sức khỏe hoặc các phương pháp sàng lọc y tế. Tuy nhiên, việc thường xuyên quan sát và làm quen với hình dạng, cấu trúc bình thường của ngực có thể giúp chị em nhận ra những thay đổi mới xuất hiện.
Dưới đây là cách tự kiểm tra ngực tại nhà với một vài bước đơn giản:
- Quan sát trước gương: Đứng thẳng, thả lỏng hai tay, sau đó giơ tay lên cao qua đầu và đặt tay lên hông. Quan sát xem có thay đổi nào về kích thước, hình dạng, bề mặt da hoặc vị trí núm vú hay không.
- Kiểm tra khi nằm: Nằm trên giường, dùng các ngón tay duỗi thẳng để kiểm tra theo chuyển động tròn trên toàn bộ vùng ngực, nách và khu vực xương quai xanh. Có thể sử dụng lực nhẹ, vừa và mạnh để cảm nhận các lớp mô khác nhau.
- Kiểm tra khi tắm: Nhiều phụ nữ cảm thấy dễ nhận biết những thay đổi hơn khi da ướt và trơn. Có thể thực hiện việc kiểm tra khi tắm, ở tư thế đứng hoặc ngồi, sử dụng kỹ thuật tương tự và kiểm tra các vùng tương ứng.
Nếu thuộc nhóm có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn, bạn có thể cần thực hiện thêm các phương pháp sàng lọc khác ngoài tự kiểm tra vú và cần được sàng lọc thường xuyên hơn.
Khi nhận thấy bất kỳ thay đổi mới nào, dù là khối u, sự thay đổi về hình dạng, da, núm vú hay cơn đau dai dẳng, chị em nên đặt lịch hẹn với bác sĩ chuyên khoa để được kiểm tra và xác định nguyên nhân.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
