Buồng trứng không chỉ là cơ quan sản sinh trứng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nội tiết tố, ảnh hưởng đến sức khỏe, sắc đẹp và khả năng sinh sản của phụ nữ. Dưới đây là 5 sự thật thú vị nhưng không phải ai cũng biết về cơ quan nhỏ bé này.
Buồng trứng là hai tuyến nhỏ hình bầu dục, kích thước tương đương một quả nho, nằm đối xứng hai bên tử cung. Không chỉ lưu trữ hàng nghìn nang trứng để duy trì khả năng sinh sản, buồng trứng còn liên tục "giao tiếp" với não bộ nhằm điều hòa hai hormone quan trọng là estrogen và progesterone.
Sự thay đổi của các nội tiết tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ kinh nguyệt, sức khỏe tim mạch, độ chắc khỏe của xương cũng như làn da và vóc dáng của phụ nữ.
1. Phụ nữ không thể tạo thêm trứng mới sau khi sinh
Buồng trứng là hai cơ quan thuộc hệ sinh sản nữ, có nhiệm vụ lưu trữ và nuôi dưỡng trứng.
Một điều ít người biết là phụ nữ không thể sản sinh thêm trứng mới trong suốt cuộc đời. Toàn bộ số lượng trứng đã được hình thành từ khi chào đời.
Khi mới sinh: Bé gái có khoảng 1–2 triệu trứng.
Đến tuổi dậy thì: Số lượng giảm còn khoảng 300.000–400.000 trứng.
Mỗi tháng: Khoảng 1.000 trứng tiếp tục thoái hóa theo quy luật tự nhiên.
Chính vì vậy, sau tuổi 30, cả số lượng lẫn chất lượng trứng đều suy giảm nhanh, khiến khả năng thụ thai giảm dần theo thời gian. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều phụ nữ lựa chọn trữ đông trứng hoặc phôi để chủ động hơn trong kế hoạch sinh con.
2. Cơn đau một bên bụng có thể là dấu hiệu rụng trứng
Nhiều người cho rằng quá trình rụng trứng diễn ra âm thầm, nhưng thực tế cơ thể hoàn toàn có thể phát ra tín hiệu. Trong y khoa, hiện tượng này được gọi là Mittelschmerz (đau giữa chu kỳ).
Nếu xuất hiện cơn đau âm ỉ hoặc nhói nhẹ ở một bên vùng chậu vào khoảng giữa chu kỳ kinh nguyệt, rất có thể đó là thời điểm nang trứng vỡ để giải phóng trứng.
Cơn đau thường chỉ xuất hiện ở một bên, tùy thuộc buồng trứng nào hoạt động trong tháng đó, và thường tự biến mất trong vòng 48 giờ. Với nhiều phụ nữ, đây còn là dấu hiệu tự nhiên giúp xác định thời điểm rụng trứng.
3. Căng thẳng kéo dài có thể khiến buồng trứng ngừng rụng trứng
Áp lực công việc, mất ngủ kéo dài hay những cú sốc tâm lý không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động của buồng trứng.
Khi hormone căng thẳng cortisol tăng cao, tín hiệu giữa não bộ và buồng trứng có thể bị gián đoạn, khiến quá trình rụng trứng tạm thời ngừng lại. Đây được xem là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể khi nhận thấy điều kiện hiện tại chưa phù hợp để mang thai.
Vì vậy, nếu đang có kế hoạch sinh con, việc kiểm soát căng thẳng, ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng và thư giãn tinh thần cũng quan trọng không kém chế độ dinh dưỡng hay thuốc bổ.
4. U nang buồng trứng lành tính rất phổ biến
Phần lớn phụ nữ trong độ tuổi sinh sản đều có thể xuất hiện ít nhất một lần u nang buồng trứng trong đời.
Đa số là các nang chức năng lành tính, hình thành theo chu kỳ kinh nguyệt và có thể tự biến mất sau vài tuần mà không cần điều trị.
Tuy nhiên, bạn cần đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:
Đau vùng chậu dữ dội, đột ngột và kéo dài.
Đau rõ rệt trong hoặc sau khi quan hệ tình dục.
Bụng chướng, đầy hơi kéo dài kèm sụt cân không rõ nguyên nhân.
Rong kinh, vô kinh hoặc rối loạn kinh nguyệt nghiêm trọng.
5. Mụn nội tiết, kinh nguyệt thất thường có thể bắt nguồn từ buồng trứng
Buồng trứng không chỉ quyết định khả năng sinh sản mà còn góp phần duy trì làn da khỏe đẹp và vóc dáng cân đối thông qua việc điều hòa nội tiết tố.
Khi hormone mất cân bằng, cơ thể có thể xuất hiện hàng loạt dấu hiệu như mụn trứng cá, kinh nguyệt không đều hoặc thay đổi về ngoại hình.
Một trong những nguyên nhân phổ biến là hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Bệnh khiến nồng độ hormone androgen tăng cao bất thường, dẫn đến mụn trứng cá kéo dài, rậm lông kiểu nam giới và rối loạn kinh nguyệt.
Để điều trị, bác sĩ có thể phối hợp thuốc điều hòa nội tiết, thuốc hỗ trợ kiểm soát insulin cùng chế độ ăn hạn chế đường tinh luyện, tùy theo tình trạng của từng người.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
