Những việc tưởng chừng vô hại như bật dậy quá nhanh, nhịn tiểu, tập thể dục lúc bụng đói hay uống cà phê khi chưa ăn sáng có thể làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch. Các chuyên gia khuyến cáo nên thay đổi những thói quen này để bảo vệ mạch máu và giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
1. Bật dậy và rời khỏi giường quá nhanh
Nhiều người có thói quen bật dậy ngay khi chuông báo thức reo để nhanh chóng vệ sinh cá nhân và bắt đầu ngày mới. Họ cho rằng đây là biểu hiện của sự kỷ luật và năng động.
Tuy nhiên, bác sĩ Wang Wenyan, Trưởng khoa Tim mạch tại Bệnh viện Nhân dân tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), cho biết đây có thể là một "cú sốc" lớn đối với hệ tuần hoàn. Sau một đêm ngủ dài, cơ thể vẫn ở trạng thái nghỉ ngơi, nhịp tim chậm và huyết áp ở mức thấp. Khi chuyển đột ngột từ tư thế nằm sang đứng, trọng lực khiến máu dồn xuống hai chân, làm giảm lượng máu trở về tim và não.
Để bù đắp, hệ thần kinh giao cảm sẽ kích hoạt mạnh, giải phóng adrenaline khiến mạch máu co lại và huyết áp tăng nhanh. Với những người có thành mạch xơ cứng, sự thay đổi đột ngột này có thể làm nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành cục máu đông và làm tăng nguy cơ nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim cấp.
2. Cố nhịn tiểu để ngủ thêm hoặc vội đi làm
Sau một đêm dài, bàng quang thường đã đầy nước tiểu. Tuy nhiên, nhiều người vẫn cố nhịn để ngủ thêm vài phút hoặc tranh thủ làm việc khác.
Theo bác sĩ Wu Yan, Trưởng khoa Tim mạch tại Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), việc nhịn tiểu khi bàng quang đã căng sẽ kích hoạt phản ứng căng thẳng của hệ thần kinh, làm tăng áp lực trong ổ bụng và khiến nhịp tim tăng nhanh. Điều này khiến huyết áp tăng cao, tạo thêm áp lực lên thành động mạch.
Đáng chú ý, khi đi tiểu sau thời gian nhịn dài, áp lực trong ổ bụng giảm đột ngột có thể khiến huyết áp tụt nhanh, làm giảm lượng máu lên não và tăng nguy cơ chóng mặt, ngất xỉu ngay trong nhà vệ sinh.
3. Tập thể dục cường độ cao khi bụng đói
Tập thể dục mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng việc chạy bộ, đi bộ nhanh hoặc tập luyện cường độ cao ngay sau khi thức dậy, đặc biệt khi bụng còn đói, lại tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Bác sĩ Wu Yan cho biết vào buổi sáng, độ nhớt của máu thường tăng do cơ thể mất nước sau một đêm ngủ, trong khi lượng glycogen dự trữ trong gan ở mức thấp. Nếu tập luyện gắng sức lúc này, cơ thể sẽ phải phân giải chất béo để tạo năng lượng, làm tăng lượng axit béo tự do trong máu.
Khi nồng độ axit béo tự do quá cao, chúng có thể ảnh hưởng đến tế bào cơ tim, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim. Đồng thời, sự kết hợp giữa máu đặc, tim phải hoạt động mạnh và áp lực mạch máu tăng cao cũng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa của hệ tuần hoàn.
4. Uống trà đặc hoặc cà phê khi bụng rỗng
Để nhanh tỉnh táo, nhiều người có thói quen uống một ly trà đặc hoặc cà phê ngay sau khi thức dậy mà chưa ăn sáng.
Theo bác sĩ Wang Wenyan, lúc này niêm mạc dạ dày đang ở trạng thái trống và khá nhạy cảm. Caffeine cùng theophylline được hấp thu nhanh vào máu, kích thích cơ thể tiết hormone căng thẳng, làm nhịp tim tăng nhanh, mạch máu co lại và huyết áp tăng.
Việc sử dụng đồ uống chứa nhiều chất kích thích trong thời điểm máu còn đặc khiến tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu qua các mạch máu co hẹp, từ đó làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch và có thể ảnh hưởng đến độ đàn hồi của thành mạch nếu duy trì trong thời gian dài.
Lời khuyên để chủ động bảo vệ hệ mạch máu
Theo các chuyên gia, tổn thương ở lớp nội mạc mạch máu thường diễn ra âm thầm và rất khó phục hồi. Để bảo vệ sức khỏe tim mạch, mỗi người nên duy trì những thói quen sau:
- Bổ sung thực phẩm giàu nitrat và chất chống oxy hóa: Ưu tiên các loại rau họ cải, củ dền, cần tây và các loại quả mọng. Nitrat tự nhiên giúp cơ thể sản sinh oxit nitric (NO), hỗ trợ giãn mạch và duy trì độ đàn hồi của thành mạch.
- Tăng cường chất béo có lợi Omega-3: Bổ sung cá béo như cá hồi, cá thu hoặc các loại hạt khoảng 2-3 lần mỗi tuần để giảm triglyceride, hạn chế viêm nội mạc và giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
- Duy trì vận động vừa sức: Tập luyện khoảng 30 phút mỗi ngày với các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội để cải thiện tuần hoàn máu và tăng cường trao đổi chất.
- Ngủ trước 23 giờ: Thói quen này giúp hệ thần kinh được thư giãn, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và tạo điều kiện để mạch máu phục hồi.
- Kiểm soát căng thẳng: Hạn chế tình trạng stress kéo dài nhằm giảm tiết hormone cortisol, từ đó hạn chế co mạch và phản ứng viêm trong hệ tuần hoàn.
- Khám sức khỏe định kỳ: Chủ động kiểm tra mỡ máu, đường huyết và siêu âm Doppler mạch máu theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm các dấu hiệu xơ vữa và có hướng can thiệp kịp thời.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
