Trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam đã xuống dưới mức sinh thay thế, việc sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn không chỉ giúp chủ động kế hoạch sinh con mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số.
Sáng 24-9, Bộ Y tế tổ chức mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai thế giới năm 2026 tại Trường Đại học Y Hà Nội.
Tránh thai không phải để giảm sinh mà để nâng cao chất lượng dân số
Phát biểu tại lễ mít tinh, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, công tác dân số Việt Nam đang chuyển từ trọng tâm kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển.
Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác dân số, trong đó có việc duy trì mức sinh ổn định trong thời gian dài. Tuy nhiên, hiện nay, mức sinh đã xuống dưới mức sinh thay thế, trong khi tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh chóng.
"Chúng ta không thể để tình trạng từ già hóa dân số chuyển sang dân số giảm. Vì vậy, vấn đề đặt ra là vẫn phải thực hiện các biện pháp tránh thai, nhưng mục tiêu không phải để giảm sinh mà để nâng cao chất lượng dân số", ông Tuyên nhấn mạnh.
Theo Thứ trưởng, mỗi cá nhân, mỗi cặp vợ chồng cần được cung cấp đầy đủ thông tin, tư vấn và tiếp cận các biện pháp tránh thai an toàn để chủ động quyết định số con, thời điểm sinh và khoảng cách giữa các lần sinh.
Việc giãn khoảng cách giữa các lần sinh cũng giúp người mẹ có đủ thời gian hồi phục sức khỏe sau sinh trước khi mang thai trở lại.
Thời gian tới, công tác dân số sẽ tập trung vào 4 chính sách lớn, gồm: duy trì mức sinh hợp lý; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số.
Thuốc tránh thai khẩn cấp có gây vô sinh?
Giải đáp thắc mắc của sinh viên tại chương trình, bác sĩ Phan Chí Thành, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, khẳng định thuốc tránh thai khẩn cấp không gây vô sinh, hiếm muộn và hiện không có quy định cứng nhắc về số lần được sử dụng.
Tuy nhiên, đây không phải là biện pháp nên sử dụng thường xuyên. Hiệu quả tránh thai của thuốc thấp hơn một số biện pháp tránh thai chủ động khác. Đặc biệt, thời gian uống thuốc càng muộn sau khi quan hệ tình dục không được bảo vệ thì hiệu quả tránh thai càng giảm.
Nếu quan hệ vào thời điểm gần rụng trứng, thuốc có thể kém hiệu quả, khiến người phụ nữ vẫn có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn.
Bên cạnh đó, thuốc tránh thai khẩn cấp có thể gây một số tác dụng phụ như ra máu bất thường, thay đổi chu kỳ kinh nguyệt.
Vì vậy, nếu thường xuyên phải sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp, người dùng nên cân nhắc chuyển sang một biện pháp tránh thai thường xuyên, phù hợp hơn.
Cần phân biệt thuốc tránh thai khẩn cấp với thuốc phá thai
Một vấn đề khác được bác sĩ Phan Chí Thành lưu ý là cần phân biệt rõ thuốc tránh thai khẩn cấp với thuốc phá thai. Người sử dụng cần biết chính xác loại thuốc mình đã uống, thành phần và nên giữ lại vỏ hoặc vỉ thuốc.
Trong trường hợp vẫn mang thai sau khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp, việc cung cấp chính xác tên thuốc, thời điểm và liều lượng đã sử dụng sẽ giúp bác sĩ sản khoa có thêm thông tin để đánh giá, tư vấn phù hợp về thai kỳ.
"Người trẻ không nên tự mua và sử dụng thuốc khi chưa biết rõ mình đang dùng loại nào", bác sĩ Thành khuyến cáo.
Khi nào các cặp vợ chồng nên đi khám vô sinh, hiếm muộn?
Tại chương trình, nhiều sinh viên cũng đặt câu hỏi về thời điểm các cặp vợ chồng nên đi khám vô sinh, hiếm muộn.
Trả lời vấn đề này, bác sĩ Phan Chí Thành cho biết, các cặp vợ chồng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong 12 tháng nhưng vẫn chưa có thai được xem là vô sinh và nên đi khám chuyên sâu về sức khỏe sinh sản.
Tuy nhiên, việc kiểm tra sức khỏe sinh sản không nhất thiết phải chờ đến khi gặp khó khăn trong việc có con. Nam và nữ nên chủ động kiểm tra sức khỏe sinh sản từ trước khi kết hôn, đặc biệt là sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhằm bảo vệ sức khỏe cho cả hai.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
