Việt Nam đang củng cố vị thế là thị trường cung ứng và sản xuất trọng yếu trong bối cảnh các doanh nghiệp tinh chỉnh chuỗi cung ứng và đầu tư vào năng lực số nhằm ứng phó với tình trạng bất ổn kéo dài.
Chỉ số đo lường của khảo sát tiếp tục khẳng định đà tăng trưởng này, trong đó Việt Nam ghi nhận đạt 12% đối với hoạt động sản xuất và 11% đối với hoạt động nguồn cung ứng. Nhờ chi phí lao động cạnh tranh, dòng vốn FDI mạnh mẽ và các cải cách chính sách có trọng tâm, Việt Nam đang nổi lên như một mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đến năm 2031, việc đẩy nhanh chuyển đổi số có thể đóng góp thêm 2,8 nghìn tỷ đô la Mỹ vào thương mại quốc tế mỗi năm – tương đương khoảng 7,6 tỷ đô la Mỹ mỗi ngày. Mức này cao hơn 6,9% so với kịch bản cơ sở, trong đó thương mại dịch vụ được hưởng lợi đặc biệt rõ nét, theo một kịch bản minh họa do Standard Chartered và Oxford Economics xây dựng.
Theo báo cáo Future of Trade (tạm dịch “Tương lai Thương mại”) năm 2026 của Standard Chartered có tựa đề Đi qua kỷ nguyên bất định mang tính cấu trúc, kịch bản Đẩy nhanh Số hóa mô hình hóa tác động tiềm năng của việc giảm rào cản thương mại, tăng cường đầu tư công nghệ và đẩy nhanh ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Dựa trên khảo sát với 2,100 lãnh đạo cấp cao, những người đưa ra quyết định tại các doanh nghiệp ở 27 thị trường, báo cáo cho thấy xu hướng chuyển dịch từ tái cấu trúc theo địa lý sang tinh chỉnh chiến lược và năng lực chuỗi cung ứng. Điều này đặc biệt phù hợp với Việt Nam và khu vực ASEAN nói chung, nơi các doanh nghiệp đang tập trung tăng cường chiến lược nhà cung cấp, quản trị hàng tồn kho, khả năng quan sát và dự báo. Tại ASEAN, 86% doanh nghiệp ghi nhận lợi ích có thể đo lường được từ ít nhất một năng lực số, trong khi 86% cho biết số hóa cải thiện quá trình ra quyết định nhờ tăng cường khả năng quan sát và dự báo, tỷ lệ cao nhất toàn cầu.
Số hóa đang trở thành giải pháp hiệu quả nhất trước tình trạng bất định
Bốn trong năm doanh nghiệp ghi nhận lợi ích từ đầu tư vào năng lực số, trong khi 83% cho biết các công cụ số giúp họ phản ứng nhanh hơn trước gián đoạn chuỗi cung ứng. Các dịch vụ được cung cấp bằng phương thức số - bao gồm dịch vụ máy tính, điện toán đám mây, an ninh mạng, dịch vụ chuyên môn và các dịch vụ khác được cung cấp từ xa xuyên biên giới - đang tăng trưởng nhanh chóng. Kim ngạch xuất khẩu tăng 136% trong giai đoạn 2016-2025, so với mức tăng 70% của tổng xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ, đồng thời chiếm 14,7% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu năm 2025, tăng từ 10,6% năm 2016.
Theo kịch bản Đẩy nhanh Số hóa, thương mại dịch vụ có thể cao hơn 11,4% so với kịch bản cơ sở vào năm 2031 – gần gấp đôi mức tăng dự kiến 5,9% đối với hàng hóa - khi luồng dữ liệu được cải thiện, thanh toán số, các hệ thống có khả năng tương tác và quy trình tuân thủ tinh gọn giúp giảm rào cản xuyên biên giới.
AI đang nổi lên như một động lực then chốt của xu hướng này, với 56% doanh nghiệp đánh giá AI có mức độ liên quan cao hoặc mang tính chuyển đổi đối với việc thúc đẩy số hóa thương mại. Kỳ vọng cao nhất thuộc về các ngành Công nghệ, Truyền thông và Viễn thông và Năng lượng, nơi 62% đánh giá AI có mức độ liên quan cao hoặc mang tính chuyển đổi. Trong bối cảnh bất định tiếp diễn, các doanh nghiệp đang tận dụng những năng lực này để tinh chỉnh chuỗi cung ứng hiện hữu.
Chuỗi cung ứng đang được tái cấu trúc nhưng không nhất thiết phải dịch chuyển địa điểm
Mặc dù hơn 9 trong 10 doanh nghiệp dự kiến điều chỉnh hoạt động chuỗi cung ứng trong ba đến năm năm tới, khoảng 60% không dự kiến gia nhập hoặc rút khỏi thị trường trong các hoạt động tìm nguồn cung ứng, sản xuất và xuất khẩu.
Thay vào đó, các doanh nghiệp tập trung nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Các chiến lược tập trung vào nhà cung cấp đang gia tăng động lực (+4,3 điểm), đặc biệt tại châu Mỹ (+8,7 điểm) và Trung Quốc Đại lục & Bắc Á (+6,8 điểm).
Quản trị hàng tồn kho cũng ngày càng trở nên quan trọng (+2,9 điểm), với mức tăng mạnh nhất tại ASEAN (+8,4 điểm) và Trung Đông & châu Phi (+6,7 điểm).
Ngân quỹ đang trở thành động lực chuyển hóa khả năng chống chịu thành tăng trưởng
Khi lượng hàng tồn kho lớn hơn, mạng lưới nhà cung cấp rộng hơn và luồng giao dịch xuyên biên giới gia tăng làm tăng nhu cầu đối với công cụ số, khả năng quan sát dữ liệu và quyết định hỗ trợ bởi AI, chức năng ngân quỹ đang đảm nhận vai trò chiến lược hơn.
Trong ba đến năm năm tới, 37% doanh nghiệp có kế hoạch tích hợp chặt chẽ hơn chức năng ngân quỹ và chuỗi cung ứng, trong khi tỷ lệ tương tự dự kiến điều chỉnh chiến lược ngân quỹ. Quản trị rủi ro tiền tệ là ưu tiên trong chiến lược ngân quỹ của 57% doanh nghiệp, và dự kiến mức độ rủi ro tỷ giá sẽ tăng theo đánh giá của một trên ba doanh nghiệp tham gia khảo sát.
Năng lực số đang hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó, với 82% cho biết các công cụ số cải thiện khả năng quan sát và dự báo trong hoạt động chuỗi cung ứng và tài chính, và 74% cho biết các công cụ ngân quỹ số nâng cao khả năng chống chịu trong quản lý tiền mặt, thanh khoản và rủi ro tỷ giá trong các giai đoạn bất định.
Linh An
