Thực trạng các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) tại nước ta đang gia tăng, đặc biệt sau Tết và xu hướng ở nhóm trẻ tuổi ngày càng nhiều. Nhận biết sớm và chủ động phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân, bạn tình cũng như cộng đồng.
Các bệnh lây truyền qua đường tình dục còn được gọi là nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Hiện nay xu hướng mắc bệnh lây truyền tình dục thường gặp ở những bệnh nhân trẻ tuổi, lứa tuổi hay gặp nhất từ 18-30 tuổi.
STI do nhiều nguyên nhân như vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng gây ra. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục thường diễn biến âm thầm và để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe sinh sản.
STI có thể lây truyền trong bất kỳ hình thức sinh hoạt tình dục nào. Tuy nhiên, một số mầm bệnh hoàn toàn có thể lây lan qua các con đường khác như tiếp xúc trực tiếp với máu, lây từ mẹ sang con trong quá trình mang thai và sinh nở, hoặc dùng chung vật dụng y tế không vô trùng.
1. Tác nhân gây bệnh lây truyền qua đường tình dục
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 30 loại vi khuẩn, virus và ký sinh trùng khác nhau được biết là lây truyền qua quan hệ tình dục, bao gồm quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn và miệng. Một số bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs) cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, sinh nở và cho con bú.
Nhiều người lầm tưởng các bệnh lý này chỉ lây qua sự trao đổi dịch tiết. Thực tế lâm sàng tại các cơ sở y tế cho thấy, một số bệnh như mụn rộp sinh dục hay HPV có thể lây lan rất dễ dàng chỉ thông qua tiếp xúc da kề da tại vùng bị nhiễm bệnh. Một số bệnh lây truyền phổ biến hiện nay bao gồm lậu, giang mai, chlamydia, HIV, HPV, rận mu và nhiễm trùng roi Trichomonas.
2. Bệnh lây truyền qua đường tình dục khó nhận biết và dễ nhầm lẫn
Các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) là mối đe dọa đáng kể nhưng thường bị bỏ qua đối với sức khỏe sinh sản, đặc biệt là khi không được điều trị. Nhiều bệnh STI tiến triển âm thầm, gây ra các biến chứng lâu dài như vô sinh và tăng nguy cơ trong thai kỳ.
Vấn đề thách thức nhất trong việc kiểm soát nhóm bệnh này là rất nhiều trường hợp nhiễm bệnh không biểu hiện triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh không hay biết mình đang mang mầm bệnh.
Khi có dấu hiệu lâm sàng, người bệnh thường thấy tiết dịch bất thường từ niệu đạo hoặc âm đạo, tiểu buốt, nổi mụn nước ở vùng sinh dục, ngứa rát và đau khi quan hệ tình dục. Ở nữ giới, triệu chứng còn có thể là đau bụng dưới hoặc xuất huyết âm đạo bất thường. Nếu bỏ qua giai đoạn chẩn đoán sớm, bệnh có thể dẫn đến viêm vùng chậu, vô sinh, thai ngoài tử cung, ung thư cổ tử cung do HPV và làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV.
3. Điều trị bệnh lây truyền có khó không?
Để xác định chính xác tình trạng bệnh, bác sĩ chuyên khoa sẽ dựa trên tiền sử quan hệ tình dục, thăm khám thực thể và chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng như xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc lấy mẫu dịch phết để tìm tác nhân.
Về phương pháp điều trị, đối với các bệnh do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây ra, bệnh nhân có thể được chữa khỏi hoàn toàn bằng các phác đồ kháng sinh đặc hiệu. Đối với các bệnh do virus như HIV hay HPV, y học hiện tại sử dụng thuốc kháng virus để kiểm soát tải lượng virus trong cơ thể, giảm nhẹ triệu chứng và ngăn ngừa lây nhiễm cho bạn tình.
4. Biện pháp phòng ngừa chủ động ai cũng có thể thực hiện
Thực hiện hành vi tình dục an toàn là biện pháp cốt lõi và hiệu quả nhất. Sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn và miệng để giúp ngăn ngừa lây nhiễm các bệnh này.
Y học hiện đại đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả đối với một số virus nguy hiểm như HPV và viêm gan B. Nên tiêm vaccine ngừa HPV và viêm gan A và B theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Nếu bạn có nguy cơ lây nhiễm HIV, hãy nghĩ đến việc dùng thuốc prEP hàng ngày để dự phòng theo hướng dẫn chuyên môn.
Theo TS.BS. Phan Chí Thành - Bệnh viện Phụ sản Trung ương, phần lớn các nhiễm trùng lây qua đường tình dục đều có thể phòng ngừa dễ dàng nhờ áp dụng các biện pháp tình dục an toàn và thường xuyên chăm sóc sức khỏe tình dục. Việc điều trị những bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng không khó khăn nếu tuân thủ theo đúng phác đồ điều trị của bác sĩ.
Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và xét nghiệm sàng lọc là yêu cầu cần thiết với những người đang có hoạt động tình dục. Đặc biệt, phụ nữ mang thai cần được tầm soát kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn, ngăn ngừa lây truyền sang thai nhi.
Bách Nguyên (Theo SKĐS)
