Đau âm đạo có thể liên quan đến nhiễm trùng, tổn thương vùng kín, rối loạn sàn chậu hoặc một số bệnh lý khác. Nhận biết nguyên nhân và thăm khám đúng lúc giúp người bệnh có hướng xử lý phù hợp.
1. Nguyên nhân phổ biến gây đau âm đạo
Đau âm đạo có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ nhiễm trùng đến tổn thương thể chất hoặc các bệnh lý vùng chậu.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 75% phụ nữ từng bị nhiễm nấm âm đạo ít nhất một lần trong đời. Tình trạng này có thể gây ngứa, nóng rát và đôi khi kèm theo khí hư.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Nhiễm trùng nấm men: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau âm đạo, thường đi kèm ngứa và nóng rát.
- Viêm âm đạo do vi khuẩn (BV): Đây cũng là một dạng nhiễm trùng phổ biến, đặc biệt ở những người có quan hệ tình dục. BV không phải lúc nào cũng gây triệu chứng. Một số trường hợp có thể nhận thấy mùi tanh, đặc biệt sau khi quan hệ, cùng khí hư dạng lỏng màu xám trắng. BV thường không gây đau hoặc ngứa dữ dội nhưng một số người vẫn có thể gặp các triệu chứng này.
- Các bệnh nhiễm trùng khác: Chlamydia và bệnh lậu đều là những bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể gây đau và tiết dịch bất thường.
- Tổn thương thể chất: Sinh con có thể gây rách âm đạo, đặc biệt ở những người sinh thường lần đầu. Vết rách thường kéo dài đến tầng sinh môn, vùng nằm giữa âm đạo và hậu môn. Rách âm vật hoặc môi âm hộ khi sinh cũng có thể xảy ra.
- Rối loạn hoặc tổn thương cơ sàn chậu: Sự suy yếu hoặc tổn thương cơ sàn chậu có thể gây đau ở vùng âm đạo, bụng và lưng, đồng thời ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận. Người mắc chứng rối loạn sàn chậu cũng có thể bị tiểu không tự chủ, đặc biệt khi hắt hơi hoặc nhảy, đại tiện không tự chủ hoặc đau khi đi tiêu.
- Chứng đau âm hộ và co thắt âm đạo: Đau âm hộ là tình trạng đau mạn tính ở âm hộ, âm đạo hoặc cả hai. Cơn đau ở mỗi người có thể khác nhau, nhưng nhiều người mô tả là cảm giác đau rát kéo dài. Trong khi đó, co thắt âm đạo là tình trạng các cơ âm đạo tự động co thắt ngoài ý muốn khi có sự thâm nhập, chẳng hạn khi quan hệ tình dục, sử dụng băng vệ sinh dạng ống hoặc khám phụ khoa.
- U nang tuyến Bartholin: Tuyến Bartholin nằm ở hai bên lối vào âm đạo và có nhiệm vụ tiết dịch bôi trơn. Khi một trong các tuyến này bị tắc nghẽn, u nang có thể hình thành, tạo cảm giác như một khối u cứng hoặc mụn nhọt và thường gây đau ở một bên âm đạo.
- Sa cơ quan vùng chậu: Tình trạng này xảy ra khi một hoặc nhiều cơ quan vùng chậu như âm đạo, niệu đạo hoặc tử cung sa xuống khỏi vị trí bình thường, đôi khi nhô vào hoặc ra khỏi âm đạo.
- Lạc nội mạc tử cung: Đây là tình trạng các mô tương tự lớp niêm mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung, có thể gây đau vùng chậu mạn tính ở bụng hoặc âm đạo.
2. Triệu chứng thường gặp khi đau âm đạo
Biểu hiện của đau âm đạo rất đa dạng, tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Các triệu chứng thường gặp gồm cảm giác nóng rát, ngứa ngáy dữ dội, căng tức, đau nhức hoặc co thắt cơ vùng kín.
Một số trường hợp có thể cảm thấy đau nhức hoặc nhạy cảm hơn, đặc biệt sau khi sinh con hoặc trong và sau khi hoạt động tình dục. Người bệnh cũng nên chú ý đến những dấu hiệu đi kèm như thay đổi sắc tố da, xuất hiện khối u gây đau hoặc vùng sinh dục có mùi bất thường để thông báo cho bác sĩ.
3. Chẩn đoán và điều trị đau âm đạo
Bác sĩ có thể tiến hành khám thực thể, khám vùng chậu, lấy mẫu dịch tiết hoặc mô để xét nghiệm nhằm xác định nguyên nhân và loại trừ các bệnh nhiễm trùng. Trong một số trường hợp phức tạp, các phương pháp chuyên sâu như siêu âm hoặc nội soi có thể được chỉ định.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây đau. Với trường hợp nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng nấm phù hợp.
Nếu u nang tuyến Bartholin có kích thước lớn hoặc bị nhiễm trùng, người bệnh có thể cần chườm ấm tại nhà kết hợp với phẫu thuật dẫn lưu theo chỉ định. Các tổn thương sàn chậu hoặc chứng đau âm hộ có thể được cải thiện thông qua vật lý trị liệu, các bài tập chuyên sâu, liệu pháp tâm lý hoặc can thiệp ngoại khoa khi cần thiết.
4. Cách phòng ngừa đau âm đạo
Chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa có thể giúp giảm nguy cơ gặp phải tình trạng đau âm đạo. Chị em nên sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, thực hiện xét nghiệm định kỳ các bệnh lây truyền qua đường tình dục và lựa chọn đồ lót bằng chất liệu cotton, thoáng khí.
Bên cạnh đó, giữ vùng kín khô thoáng, thay quần áo ngay khi bị ướt hoặc ra nhiều mồ hôi có thể giúp hạn chế môi trường thuận lợi cho nấm men phát triển.
Phụ nữ cũng nên tránh thụt rửa sâu và hạn chế sử dụng các sản phẩm vệ sinh phụ nữ, xà phòng hoặc giấy vệ sinh có mùi thơm nồng để giảm nguy cơ kích ứng niêm mạc vùng kín.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
