Da kém sắc, quầng thâm, môi khô nứt, tóc rụng nhiều… đang được mạng xã hội gọi bằng một thuật ngữ mới là “ferritin face”. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây không phải thuật ngữ y khoa và những thay đổi trên da, tóc không đủ để kết luận cơ thể đang thiếu sắt.
Mạng xã hội gần đây xuất hiện nhiều thuật ngữ liên quan đến sức khỏe như “cortisol face”, “cortisol cocktail” hay “ferritin face”. Điểm chung của những xu hướng này là cố gắng tìm một nguyên nhân bên trong cơ thể để lý giải những thay đổi về ngoại hình.
Trong đó, “ferritin face” được dùng để mô tả tình trạng da xỉn màu, quầng thâm, tóc rụng nhiều, môi khô nứt, sắc mặt nhợt nhạt và cho rằng đây có thể là biểu hiện của thiếu sắt.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cần thận trọng với cách gọi này.
Ferritin thực chất là gì?
Ferritin là một loại protein có nhiệm vụ dự trữ sắt trong cơ thể. Có thể hình dung ferritin như một “kho chứa”, giúp cơ thể lưu trữ sắt để sử dụng khi cần thiết.
Theo bác sĩ Yelena Ginzburg, chuyên gia tại Trường Y Icahn thuộc Mount Sinai (Mỹ), lượng ferritin có thể thay đổi tùy thuộc vào lượng sắt được dự trữ trong cơ thể.
Xét nghiệm ferritin huyết thanh thường được sử dụng để đánh giá lượng sắt dự trữ. Chỉ số này cung cấp thông tin khác với xét nghiệm sắt huyết thanh, bởi lượng sắt lưu hành trong máu có thể thay đổi theo thời điểm, chế độ ăn và một số yếu tố khác.
Chẳng hạn, sau một bữa ăn giàu sắt, lượng sắt lưu hành trong máu có thể tăng tạm thời. Điều này không đồng nghĩa với việc lượng sắt dự trữ trong cơ thể đã đầy đủ.
“Ferritin face” có thực sự tồn tại?
Không, ít nhất đây không phải một thuật ngữ chẩn đoán y khoa được công nhận.
“Ferritin face” chủ yếu là cách gọi xuất hiện trên mạng xã hội nhằm mô tả một số thay đổi về da, tóc và móng mà người dùng cho rằng có liên quan đến thiếu sắt.
Bác sĩ da liễu Regine J. Mathieu cho biết thiếu hụt dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến da, tóc và móng. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào ngoại hình để xác định một người có thiếu sắt hay không.
Rụng tóc, da khô, sắc mặt kém tươi hoặc quầng thâm có thể xuất hiện vì nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn thay đổi nội tiết, bệnh tuyến giáp, thiếu hụt các chất dinh dưỡng khác, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc quá trình lão hóa.
Do đó, những biểu hiện này chỉ nên được xem là dấu hiệu cần chú ý, chứ không phải bằng chứng cho thấy cơ thể đang thiếu sắt.
Thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến da và tóc như thế nào?
Khi lượng sắt dự trữ suy giảm, cơ thể sẽ ưu tiên sử dụng nguồn sắt còn lại cho những chức năng thiết yếu. Tình trạng thiếu sắt, đặc biệt khi đã tiến triển thành thiếu máu do thiếu sắt, có thể đi kèm một số thay đổi ở da, tóc và móng.
Một số biểu hiện có thể gặp gồm:
- Da nhợt nhạt hoặc kém tươi.
- Da khô.
- Tóc rụng nhiều hơn.
- Móng tay yếu, dễ gãy.
- Nứt khóe miệng.
- Viêm hoặc đau lưỡi.
- Sắc mặt trông mệt mỏi, thiếu sức sống.
Ở những người có làn da sẫm màu, tình trạng nhợt nhạt có thể khó nhận biết hơn và biểu hiện chủ yếu dưới dạng làn da kém rạng rỡ.
Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho thiếu sắt.
Một người có ferritin thấp vẫn có thể không nhận thấy bất kỳ thay đổi rõ rệt nào trên da hoặc tóc. Ngược lại, người bị rụng tóc, da khô hoặc sắc mặt kém tươi chưa chắc đã thiếu sắt.
Đây là lý do các chuyên gia khuyến cáo không nên sử dụng “ferritin face” như một phương pháp tự chẩn đoán.
Làm thế nào biết mình có thiếu sắt?
Cách đáng tin cậy hơn là thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng sắt thông qua nhiều chỉ số, trong đó có:
- Ferritin.
- Sắt huyết thanh.
- Tổng khả năng gắn kết sắt (TIBC).
- Độ bão hòa transferrin.
Các xét nghiệm này giúp đánh giá lượng sắt lưu hành, khả năng vận chuyển sắt cũng như lượng sắt dự trữ trong cơ thể.
Một số biểu hiện như rụng tóc, thèm ăn những thứ không phải thực phẩm, đặc biệt là đá lạnh, hoặc viêm lưỡi có thể xuất hiện ở người thiếu sắt. Tuy nhiên, ngay cả khi có những triệu chứng này, việc xác định nguyên nhân vẫn cần dựa trên đánh giá y khoa và xét nghiệm phù hợp.
Đừng vội uống viên sắt chỉ vì tóc rụng, da xỉn màu
Nếu được xác định thiếu sắt, bác sĩ có thể đưa ra hướng xử lý tùy thuộc vào mức độ thiếu hụt và nguyên nhân. Một số trường hợp có thể được khuyến nghị điều chỉnh chế độ ăn, bổ sung sắt bằng đường uống hoặc sử dụng phương pháp bổ sung khác khi có chỉ định.
Điều quan trọng là không nên tự bổ sung sắt chỉ vì nhận thấy tóc rụng, da khô hoặc sắc mặt kém tươi.
Sắt là khoáng chất thiết yếu nhưng bổ sung quá mức cũng có thể gây tác dụng không mong muốn. Hơn nữa, nếu thực sự thiếu sắt, việc tìm nguyên nhân gây thiếu hụt cũng quan trọng không kém việc bổ sung.
Tình trạng thiếu sắt có thể liên quan đến chế độ ăn, nhu cầu sắt tăng cao hoặc mất máu kéo dài. Vì vậy, điều trị hiệu quả cần hướng đến nguyên nhân thay vì chỉ bổ sung sắt một cách đơn thuần.
“Ferritin face” có thể là xu hướng, nhưng không nên dùng TikTok để chẩn đoán sức khỏe
Một thuật ngữ lan truyền trên mạng xã hội có thể khiến chúng ta chú ý hơn đến những thay đổi của cơ thể. Đây có thể là điều tích cực nếu nó khuyến khích mọi người quan tâm đến sức khỏe và đi kiểm tra khi cần thiết.
Tuy nhiên, da xỉn màu không đồng nghĩa với thiếu sắt và tóc rụng không đồng nghĩa với ferritin thấp.
Thay vì cố tìm một “nhãn” trên mạng xã hội để giải thích cho những thay đổi của bản thân, cách phù hợp hơn là theo dõi các triệu chứng kéo dài, xem xét các yếu tố liên quan và thăm khám khi cần.
Quan trọng nhất vẫn là xác định đúng nguyên nhân gây ra thay đổi của cơ thể để có hướng xử lý phù hợp, thay vì tự chẩn đoán hoặc sử dụng thực phẩm bổ sung theo các xu hướng đang viral.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
