Chiang Mai (Thái Lan) vẫn là một trong những điểm đến được nhiều du khách Việt yêu thích. Tuy nhiên, số ca nhiễm HIV mới tại địa phương cùng xu hướng gia tăng trên toàn cầu là lời nhắc mỗi người cần trang bị kiến thức và chủ động bảo vệ sức khỏe khi đi du lịch.
Thái Lan từ lâu là điểm đến quen thuộc của nhiều du khách Việt. Trong đó, Chiang Mai được ví như "thành phố nghỉ dưỡng" nhờ khí hậu mát mẻ, cảnh quan đẹp và văn hóa bản địa đặc sắc. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển mạnh của du lịch, địa phương này cũng đang đối mặt với những thách thức trong công tác phòng, chống HIV.
Chiang Mai ghi nhận gần 700 ca nhiễm HIV mới mỗi năm
Theo số liệu mới nhất từ Văn phòng Y tế tỉnh Chiang Mai, toàn tỉnh hiện có khoảng 23.900 người sống chung với HIV. Mỗi năm địa phương ghi nhận thêm khoảng 700 ca nhiễm mới, tương đương gần 2 ca mỗi ngày.
Giới chức y tế cho biết số ca mắc mới không chỉ xuất hiện ở các nhóm nguy cơ truyền thống mà còn có xu hướng lan rộng trong cộng đồng. Đặc thù là trung tâm du lịch, nơi tập trung lượng lớn du khách, lao động nhập cư và người lưu trú ngắn hạn khiến công tác quản lý, tầm soát và điều trị gặp nhiều khó khăn.
Rào cản ngôn ngữ, thiếu giấy tờ tùy thân và tâm lý e ngại bị kỳ thị khiến không ít người thuộc nhóm dân cư di biến động trì hoãn xét nghiệm hoặc điều trị. Theo dữ liệu địa phương, tỷ lệ nhiễm HIV ở nam giới thuộc một số nhóm dân tộc thiểu số làm việc trong ngành dịch vụ lên tới 3,6%.
Bên cạnh đó, sự phổ biến của các ứng dụng hẹn hò trực tuyến cũng được xem là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Thống kê tại Chiang Mai cho thấy 61,9% nam giới đồng tính quen biết bạn tình thông qua các ứng dụng hẹn hò, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục nếu không có biện pháp bảo vệ.
Theo Bangkok Post, trên phạm vi cả Thái Lan, gần 49% số ca nhiễm HIV mới thuộc nhóm tuổi từ 15-24. Trong khi đó, nhóm 25-49 tuổi vẫn ghi nhận số ca mắc mới cao nhất do có đời sống xã hội và tình dục năng động hơn.
HIV vẫn là thách thức lớn trên toàn cầu
Tình hình tại Chiang Mai phản ánh phần nào bức tranh chung của thế giới. Báo cáo của Chương trình Phối hợp của Liên hợp quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) công bố cuối tháng 7/2026 cảnh báo nguy cơ dịch HIV có thể gia tăng trở lại nếu công tác phòng, chống bị gián đoạn.
Trong năm 2025, thế giới ghi nhận khoảng 1,2 triệu ca nhiễm HIV mới và 570.000 ca tử vong liên quan đến AIDS. Hiện vẫn còn khoảng 22% người sống chung với HIV chưa được tiếp cận điều trị.
Dù y học đã đạt nhiều bước tiến với các thuốc dự phòng thế hệ mới như lenacapavir, chi phí điều trị còn rất cao, vượt khả năng chi trả của nhiều quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
Bên cạnh đó, nguồn tài trợ quốc tế cho công tác phòng, chống HIV/AIDS đã giảm 18% trong giai đoạn 2024-2025, mức giảm mạnh nhất trong gần hai thập kỷ. Theo UNAIDS, khoảng 20 triệu người trên thế giới vẫn cần được tiếp cận các biện pháp dự phòng bằng thuốc ARV.
Phân biệt HIV và AIDS để tránh hiểu lầm
Nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa HIV và AIDS, dẫn đến tâm lý hoang mang hoặc chủ quan trong phòng bệnh.
HIV (Human Immunodeficiency Virus) là virus gây suy giảm miễn dịch ở người. Người nhiễm HIV trong giai đoạn đầu có thể hoàn toàn khỏe mạnh hoặc chỉ xuất hiện các triệu chứng nhẹ giống cảm cúm.
AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) là giai đoạn muộn của nhiễm HIV khi hệ miễn dịch đã bị tổn thương nghiêm trọng. Nếu không điều trị, nhiều người nhiễm HIV có thể tiến triển thành AIDS sau nhiều năm.
Theo UNAIDS, HIV chỉ lây truyền qua ba con đường chính gồm quan hệ tình dục không an toàn, tiếp xúc trực tiếp với máu nhiễm virus và lây từ mẹ sang con.
Virus không lây qua các tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, ăn uống chung, dùng chung nhà vệ sinh hoặc muỗi đốt.
Cách bảo vệ bản thân khi đi du lịch
Các chuyên gia khuyến cáo, dù đi du lịch trong hay ngoài nước, mỗi người đều nên chủ động phòng ngừa HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục bằng những biện pháp sau:
Luôn sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục.
Hạn chế các hành vi nguy cơ cao, không để rượu bia hoặc chất kích thích làm ảnh hưởng đến khả năng đưa ra quyết định an toàn.
Xét nghiệm HIV định kỳ nếu có đời sống tình dục năng động hoặc từng có hành vi nguy cơ.
Tìm hiểu về PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm). Nếu nghi ngờ vừa phơi nhiễm HIV, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, tốt nhất trong 72 giờ đầu, để được đánh giá và chỉ định PEP (dự phòng sau phơi nhiễm) khi cần.
Tuân thủ nguyên tắc U=U: Người nhiễm HIV điều trị ARV hiệu quả và duy trì tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện sẽ không lây truyền HIV qua đường tình dục.
Việc chủ động trang bị kiến thức, thực hành tình dục an toàn và tiếp cận các biện pháp dự phòng phù hợp là cách hiệu quả để bảo vệ bản thân, đồng thời góp phần hạn chế sự lây lan của HIV trong cộng đồng.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
