Vitamin D được cho là có vai trò trong việc làm chậm sự phát triển của u xơ tử cung nhờ khả năng điều hòa viêm và tác động lên các tế bào bất thường. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định đây không phải là "lá chắn" giúp phòng ngừa hay điều trị hoàn toàn căn bệnh này.
Mối liên hệ giữa vitamin D và u xơ tử cung
Dù không phải là "liều thuốc chữa bách bệnh", vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa tình trạng viêm và ức chế sự phát triển bất thường của tế bào tại tử cung. Theo các nghiên cứu, vitamin D có thể làm chậm sự phát triển của u xơ tử cung thông qua việc liên kết với các thụ thể vitamin D trên khối u và giảm phản ứng viêm. Tuy nhiên, dưỡng chất này không thể chữa khỏi hoặc ngăn ngừa hoàn toàn u xơ tử cung.
Các khối u xơ tử cung thường chứa các thụ thể vitamin D. Khi cơ thể được cung cấp đủ vitamin D, dưỡng chất này sẽ liên kết với các thụ thể đó, phát huy đặc tính chống xơ hóa và chống khối u, từ đó góp phần làm chậm tốc độ phát triển của các tế bào bất thường.
Tiến sĩ Ayman Al-Hendy, nhà nghiên cứu về u xơ tử cung tại Đại học Chicago, cho biết khi nồng độ vitamin D trong cơ thể thấp, tình trạng viêm tại thành tử cung có xu hướng gia tăng. Nếu thiếu hụt kéo dài, môi trường viêm này có thể tạo điều kiện thuận lợi cho u xơ hình thành. Đồng thời, cơ thể cũng giảm khả năng kiểm soát sự phát triển của các khối u, làm tăng nguy cơ xuất hiện nhiều u xơ với kích thước lớn hơn.
Vitamin D có thể phòng ngừa hoặc điều trị u xơ?
Mặc dù thiếu vitamin D có liên quan mật thiết đến nguy cơ mắc u xơ tử cung cao hơn, các nhà khoa học khẳng định đây chỉ là một trong nhiều yếu tố nguy cơ. Chủng tộc, tăng huyết áp, nồng độ hormone estrogen hoặc progesterone cao cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành bệnh.
Ước tính có khoảng 1 tỷ người trên thế giới bị thiếu vitamin D mà không hề hay biết. Các nghiên cứu cũng ghi nhận phụ nữ có đủ vitamin D ít có nguy cơ mắc u xơ tử cung hơn.
Nghiên cứu công bố năm 2022 cho thấy những người có nồng độ vitamin D trên 20 ng/mL giảm khoảng 22% nguy cơ mắc u xơ so với nhóm thiếu hụt vitamin D.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Quaker Harmon, thuộc Viện Khoa học Sức khỏe Môi trường Quốc gia Mỹ, lưu ý rằng việc giảm nguy cơ không đồng nghĩa với khả năng phòng ngừa hoàn toàn. Cho đến nay, chưa có bằng chứng khẳng định bổ sung vitamin D có thể ngăn chặn sự hình thành các khối u xơ mới ở người chưa từng mắc bệnh. Dù vậy, vitamin D có thể góp phần làm chậm sự phát triển hoặc hỗ trợ làm teo nhỏ các khối u hiện có.
Xây dựng lối sống toàn diện để bảo vệ sức khỏe
Thay vì chỉ tập trung vào việc bổ sung vitamin D, các chuyên gia khuyến nghị áp dụng chiến lược chăm sóc sức khỏe sinh sản toàn diện.
Trong chế độ ăn uống, nên tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ để hỗ trợ cân bằng nội tiết. Đồng thời, cần duy trì lối sống lành mạnh bằng cách hạn chế rượu bia, tập thể dục đều đặn, kiểm soát cân nặng và giảm căng thẳng nhằm góp phần giảm nguy cơ tiến triển của bệnh.
Khi nào cần đi khám?
Đối với phụ nữ thuộc nhóm nguy cơ cao, chẳng hạn có tiền sử gia đình mắc u xơ tử cung hoặc phụ nữ da đen - nhóm có khả năng hấp thụ vitamin D hạn chế hơn do sắc tố da - việc chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ là rất cần thiết.
Tiến sĩ Ganesa Wegienka, chuyên gia tại Henry Ford Health, khuyến cáo phụ nữ nên đi khám ngay nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường trong kỳ kinh nguyệt.
Các dấu hiệu cần lưu ý gồm: băng vệ sinh hoặc tampon thấm ướt chỉ trong vòng một giờ; phải sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm vệ sinh hoặc đồ lót chuyên dụng vì lượng máu kinh quá nhiều; xuất hiện cục máu đông lớn; mệt mỏi kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc hằng ngày.
Theo Tiến sĩ Wegienka, không nên xem những biểu hiện này là bình thường, ngay cả khi nhiều người trong gia đình cũng từng gặp phải.
Khi đến cơ sở y tế, người bệnh nên mô tả chi tiết các triệu chứng để bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ vitamin D hoặc siêu âm nhằm đánh giá tình trạng tử cung. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả hơn, đồng thời bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
