Giàu beta-carotene, lycopene và vitamin E, quả gấc được xem là nguồn dưỡng chất có lợi cho làn da. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả những thành phần này, cần biết cách sử dụng và bảo quản gấc đúng cách.
Gấc là một trong những loại quả chứa hàm lượng vi chất dinh dưỡng cao, đặc biệt là các tiền chất vitamin A và vitamin E. Trong đó, phần màng đỏ bao quanh hạt gấc tập trung nhiều hợp chất chống oxy hóa có giá trị đối với sức khỏe. Việc sử dụng màng đỏ quả gấc và dầu gấc trong chăm sóc da cũng được quan tâm nhờ những lợi ích tiềm năng đối với quá trình dưỡng ẩm và bảo vệ da.
Những tác dụng làm đẹp da từ quả gấc
Màng đỏ bao quanh hạt gấc là bộ phận chứa nhiều hoạt chất sinh học, đặc biệt là các carotenoid như beta-carotene và lycopene. Những dưỡng chất này có thể hỗ trợ bảo vệ tế bào trước tác động của các yếu tố gây oxy hóa.
1. Chống oxy hóa, hỗ trợ làm chậm lão hóa da
Quả gấc chứa hàm lượng lycopene và beta-carotene đáng kể. Đây là hai chất chống oxy hóa có khả năng trung hòa các gốc tự do phát sinh dưới tác động của tia cực tím và ô nhiễm môi trường.
Nhờ đặc tính này, các dưỡng chất trong gấc có thể góp phần bảo vệ tế bào da trước stress oxy hóa, hỗ trợ duy trì cấu trúc collagen và elastin. Qua đó, việc bổ sung gấc hợp lý trong chế độ ăn có thể góp phần hạn chế những tác động bất lợi đến độ đàn hồi và vẻ tươi trẻ của làn da.
2. Hỗ trợ tái tạo tế bào, cải thiện vẻ tươi sáng của da
Beta-carotene khi được hấp thu vào cơ thể có thể chuyển hóa một phần thành vitamin A. Đây là vi chất cần thiết cho quá trình phát triển và tái tạo tế bào biểu mô, trong đó có tế bào da.
Việc bổ sung beta-carotene từ thực phẩm với lượng phù hợp góp phần duy trì sức khỏe làn da, hỗ trợ cải thiện tình trạng da xỉn màu và giúp da trông tươi tắn hơn. Tuy nhiên, không nên xem gấc là phương pháp điều trị nám, thâm sau mụn hay các vấn đề tăng sắc tố da.
3. Cung cấp độ ẩm, hỗ trợ củng cố hàng rào bảo vệ da
Dầu gấc chứa các acid béo không no như acid oleic và acid linoleic. Những thành phần này có vai trò hỗ trợ duy trì lớp lipid bảo vệ trên bề mặt da, hạn chế tình trạng mất nước và giúp da mềm mại hơn.
Vì vậy, dầu gấc có thể được sử dụng như một sản phẩm hỗ trợ dưỡng ẩm, đặc biệt khi da có biểu hiện khô ráp trong thời tiết hanh lạnh.
4. Hỗ trợ làm dịu da và giảm tác động của stress oxy hóa
Dầu gấc chứa vitamin E tự nhiên, một chất chống oxy hóa có khả năng bảo vệ lipid trong tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Thành phần này có thể góp phần duy trì sức khỏe hàng rào bảo vệ da và hỗ trợ chăm sóc những vùng da khô, dễ bị kích ứng. Tuy nhiên, dầu gấc không thay thế các sản phẩm điều trị cháy nắng, viêm da hay những tổn thương da cần được bác sĩ thăm khám.
Mặc dù có nhiều thành phần có lợi, dầu gấc và các chế phẩm từ gấc chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ chăm sóc da, không phải thuốc điều trị.
Quả gấc không có khả năng xóa hoàn toàn các vết nám chân sâu, nám nội tiết lâu năm hay làm phẳng những nếp nhăn sâu do tuổi tác. Đối với các bệnh lý da liễu phức tạp như mụn trứng cá nặng, viêm da cơ địa hay tàn nhang bẩm sinh, việc chỉ sử dụng dầu gấc sẽ không mang lại hiệu quả điều trị triệt để. Người bệnh cần được thăm khám và áp dụng phác đồ y khoa phù hợp.
Hướng dẫn sử dụng quả gấc làm đẹp an toàn và hiệu quả
Để tận dụng dưỡng chất từ quả gấc mà hạn chế nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn, có thể tham khảo một số cách sử dụng dưới đây.
1. Bổ sung gấc qua chế độ ăn
Đây là cách đơn giản để cơ thể hấp thu các dưỡng chất có trong gấc. Bạn có thể sử dụng xôi gấc, các món ăn chế biến từ gấc tươi hoặc bổ sung một lượng dầu gấc phù hợp vào thực phẩm sau khi nấu chín.
Khi chế biến món ăn từ gấc tươi, nên giữ lại phần màng đỏ bao quanh hạt vì đây là bộ phận giàu carotenoid, đặc biệt là beta-carotene và lycopene, cùng một số chất chống oxy hóa. Các hợp chất này góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do và hỗ trợ sức khỏe đôi mắt. Ngoài ra, carotenoid còn tham gia bảo vệ da trước stress oxy hóa, góp phần duy trì sức khỏe làn da.
Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều gấc trong thời gian dài. Việc bổ sung quá mức beta-carotene có thể khiến chất này tích tụ trong cơ thể, gây tình trạng vàng da do caroten máu. Đặc biệt, cần phân biệt tình trạng này với ngộ độc vitamin A.
Đối với dầu gấc: Người trưởng thành khỏe mạnh cần sử dụng theo liều lượng phù hợp với từng sản phẩm và hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên tự ý áp dụng liều uống chung cho tất cả các loại dầu gấc, bởi hàm lượng carotenoid có thể khác nhau đáng kể giữa các chế phẩm.
Trong thời gian bổ sung dầu gấc, cần chú ý cân đối chế độ ăn, tránh sử dụng quá nhiều thực phẩm giàu beta-carotene cùng lúc. Những loại rau củ quả như đu đủ, bí đỏ, cà rốt cũng là nguồn cung cấp carotenoid cần được tính đến trong khẩu phần ăn hằng ngày.
2. Sử dụng dầu gấc nguyên chất để dưỡng da
Có thể lấy khoảng 2 - 3 giọt dầu gấc tinh khiết thoa đều lên lòng bàn tay, sau đó massage nhẹ nhàng lên vùng da mặt đã được làm sạch.
Giữ dầu trên da khoảng 15 - 20 phút rồi rửa lại thật sạch bằng nước ấm và sữa rửa mặt dịu nhẹ.
Với những người có làn da dầu hoặc dễ nổi mụn, nên thận trọng khi sử dụng dầu gấc trực tiếp vì kết cấu dầu có thể gây cảm giác nhờn và không phù hợp với một số loại da.
3. Kết hợp dầu gấc làm mặt nạ dưỡng da
Một cách khác là phối hợp 1 thìa cà phê dầu gấc với 2 thìa sữa tươi không đường hoặc sữa chua để tạo hỗn hợp mặt nạ dưỡng ẩm.
Thoa hỗn hợp lên da mặt, giữ khoảng 15 - 20 phút rồi rửa sạch với nước. Có thể tham khảo tần suất 2 - 3 lần mỗi tuần nếu da dung nạp tốt.
Tuy nhiên, hiệu quả làm sáng da của công thức này chưa có đủ bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy. Người có làn da nhạy cảm nên thận trọng với các thành phần phối hợp và tránh sử dụng nếu xuất hiện dấu hiệu kích ứng.
4. Kiểm tra phản ứng của da trước khi sử dụng
Mặc dù là nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên, dầu gấc vẫn có thể không phù hợp với một số người.
Trước khi thoa lên toàn bộ khuôn mặt, nên thử một lượng nhỏ sản phẩm trên vùng da kín như mặt trong cổ tay hoặc dưới hàm và theo dõi trong 24 - 48 giờ. Nếu xuất hiện tình trạng ngứa, đỏ, nổi mẩn hoặc khó chịu, cần ngừng sử dụng.
5. Sử dụng sản phẩm từ gấc có nguồn gốc rõ ràng
Khi lựa chọn dầu gấc hoặc các chế phẩm từ gấc, nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, thành phần được công bố đầy đủ và còn hạn sử dụng.
Đối với dầu gấc dạng uống, cần lựa chọn sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp, sử dụng đúng hướng dẫn và không tự ý tăng liều với mong muốn cải thiện da nhanh hơn.
Cách chọn lựa và bảo quản gấc đúng cách
Bên cạnh việc sử dụng, bảo quản gấc đúng cách cũng rất quan trọng để hạn chế tình trạng oxy hóa, làm giảm chất lượng dưỡng chất.
Bảo quản gấc tươi:
Nên chọn những quả gấc có dáng tròn đều, gai nở, vỏ màu đỏ, cầm chắc tay. Ưu tiên quả còn nguyên vẹn, không bị nứt vỡ hoặc dập nát.
Để bảo quản lâu hơn, có thể bổ đôi quả gấc, lấy phần nhân bên trong, tách bỏ hạt và giữ lại phần thịt cùng màng đỏ. Sau đó chia thành từng phần nhỏ, cho vào hộp kín hoặc túi đựng thực phẩm chuyên dụng rồi bảo quản trong ngăn đông tủ lạnh.
Nếu bảo quản trong ngăn mát, nên sử dụng trong thời gian ngắn, khoảng một tuần. Khi cấp đông, thời gian bảo quản có thể kéo dài hơn, nhưng cần kiểm tra chất lượng và tình trạng thực phẩm trước khi sử dụng.
Bảo quản dầu gấc:
Dầu gấc tự nhiên có thể bị oxy hóa khi tiếp xúc với ánh sáng, nhiệt độ cao và không khí. Vì vậy, nên bảo quản dầu trong lọ thủy tinh tối màu, đậy kín nắp và đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát hoặc trong ngăn mát tủ lạnh theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Thời gian sử dụng tốt nhất phụ thuộc vào quy trình sản xuất, cách bảo quản và hạn sử dụng được công bố trên bao bì. Không nên mặc định mọi loại dầu gấc đều có thể bảo quản từ 3 - 6 tháng sau khi mở nắp.
Không lạm dụng dầu gấc:
Dầu gấc chứa nhiều carotenoid nên việc sử dụng quá mức có thể khiến da xuất hiện màu vàng cam tạm thời. Bên cạnh đó, thoa quá nhiều dầu hoặc không làm sạch da kỹ sau khi đắp mặt nạ có thể gây cảm giác nhờn, làm tăng nguy cơ bít tắc lỗ chân lông ở một số người, đặc biệt là người có làn da dầu và dễ nổi mụn.
Để chăm sóc da hiệu quả, nên sử dụng gấc ở mức độ hợp lý, kết hợp chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và bảo vệ da trước ánh nắng mặt trời.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
