Thịt là nguồn cung cấp protein quan trọng, nhưng một số cách chế biến có thể tạo ra các hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Việc hạn chế thịt chế biến sẵn, thịt nướng cháy, thịt muối và đồ chiên rán, kết hợp chế độ ăn cân đối sẽ góp phần bảo vệ dạ dày và hệ tiêu hóa.
1. Thịt chế biến sẵn
Các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, lạp xưởng, thịt nguội hay giăm bông rất tiện lợi nhưng thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và muối nitrit. Khi vào dạ dày, nitrit có thể kết hợp với các amin trong thực phẩm để tạo thành nitrosamine – hợp chất được cho là có khả năng gây tổn thương DNA và ảnh hưởng đến niêm mạc dạ dày.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thịt chế biến sẵn được xếp vào Nhóm 1 – nhóm có đủ bằng chứng về khả năng gây ung thư ở người. Trong khi đó, thịt đỏ được xếp vào Nhóm 2A, tức là có khả năng gây ung thư. Việc tiêu thụ thường xuyên thịt chế biến sẵn có liên quan đến nguy cơ tăng mắc ung thư đại trực tràng và có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế tối đa thịt chế biến sẵn, chỉ sử dụng với tần suất thấp. Đối với thịt đỏ chưa qua chế biến, lượng tiêu thụ nên ở mức khoảng 300–500g mỗi tuần để góp phần bảo vệ sức khỏe.
2. Thịt nướng và thịt hun khói
Thịt nướng và thịt hun khói có hương vị hấp dẫn nhưng khi được chế biến trực tiếp trên lửa lớn ở nhiệt độ cao có thể sinh ra các hợp chất như amin dị vòng (HCA) và hydrocarbon thơm đa vòng (PAH).
Đặc biệt, phần thịt bị cháy xém là nơi các hợp chất này tập trung nhiều hơn. Một số nghiên cứu cho thấy HCA và PAH có thể làm tổn thương tế bào và DNA, từ đó làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Để giảm nguy cơ, nên ưu tiên các phương pháp chế biến như luộc, hấp hoặc kho. Nếu ăn thịt nướng, nên tránh để thực phẩm bị cháy và cắt bỏ phần cháy xém trước khi sử dụng.
3. Thịt muối, thịt lên men
Các món như thịt muối, thịt gác bếp hay thịt lên men là thực phẩm quen thuộc của nhiều gia đình. Tuy nhiên, để kéo dài thời gian bảo quản, những sản phẩm này thường chứa hàm lượng muối khá cao.
Chế độ ăn nhiều muối có thể làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) phát triển. Bên cạnh đó, quá trình ướp muối cũng có thể hình thành nitrosamine – hợp chất được cho là liên quan đến nguy cơ ung thư.
Vì vậy, nên hạn chế tiêu thụ các loại thịt muối, thịt lên men và tránh ăn quá nhiều trong một bữa, đặc biệt khi bụng đang đói.
4. Thịt chiên rán
Các món thịt chiên xù, gà rán hay thịt chiên ngập dầu thường chứa nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (trans fat). Quá trình chiên ở nhiệt độ cao cũng có thể tạo ra acrylamide và một số hợp chất không có lợi cho sức khỏe.
Những thực phẩm này thường khó tiêu hơn, khiến dạ dày phải hoạt động nhiều hơn để tiêu hóa. Việc ăn quá nhiều đồ chiên rán trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa, trào ngược dạ dày – thực quản và ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch cũng như kiểm soát cân nặng.
Nếu yêu thích các món chiên, bạn chỉ nên ăn với lượng vừa phải và ưu tiên các phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp hoặc áp chảo ít dầu.
Ăn thịt thế nào để giảm gánh nặng cho dạ dày?
Bên cạnh việc hạn chế các loại thịt kể trên, bạn có thể bảo vệ hệ tiêu hóa bằng một số thói quen đơn giản.
Hãy tăng cường rau xanh, trái cây tươi và các thực phẩm giàu chất xơ trong mỗi bữa ăn. Vitamin C có trong nhiều loại trái cây có thể góp phần hạn chế quá trình hình thành nitrosamine, trong khi chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
Ngoài ra, nên ăn đúng giờ, nhai kỹ, tránh ăn quá no vào buổi tối và lựa chọn nguồn thịt tươi, có nguồn gốc rõ ràng. Hạn chế hâm nóng thực phẩm nhiều lần để giảm nguy cơ biến đổi chất lượng thực phẩm.
Bên cạnh chế độ ăn uống, duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày cũng góp phần cải thiện sức khỏe tiêu hóa và nâng cao thể trạng.
Đối với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tiêu hóa hoặc xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, khó tiêu, ợ chua kéo dài, nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám. Nội soi dạ dày theo chỉ định của bác sĩ giúp phát hiện sớm các bất thường và có hướng điều trị kịp thời.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
