Rối loạn cương, giảm testosterone và tinh trùng bất thường đang khiến nhiều nam giới trẻ lo lắng. Bên cạnh bệnh lý, thiếu ngủ, thừa cân, hút thuốc và lối sống ít vận động có thể góp phần ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục và khả năng sinh sản.
29 tuổi đã giảm ham muốn, khó duy trì độ cương
Mới 29 tuổi, anh T. vẫn cho rằng các vấn đề nam khoa chỉ xuất hiện ở tuổi trung niên. Vì vậy, khi bắt đầu giảm ham muốn, khó duy trì độ cương và kết hôn hơn một năm chưa có con, anh chỉ nghĩ nguyên nhân là do làm việc quá sức.
Anh tự mua thực phẩm bổ sung, cố gắng tập luyện nhiều hơn vào cuối tuần nhưng tình trạng không cải thiện.
Qua khai thác tiền sử, bác sĩ ghi nhận anh T. đã kết hôn 18 tháng nhưng chưa có con. Anh thường làm việc đến 1-2 giờ sáng, chỉ ngủ khoảng 5 giờ mỗi đêm, ít vận động và hút thuốc. Trong 6 tháng trước khi đến khám, anh bắt đầu giảm ham muốn, đôi lúc mất cương khi quan hệ và tăng gần 9kg.
Kết quả đánh giá cho thấy chỉ số khối cơ thể (BMI) của anh là 29,3 kg/m², thuộc nhóm thừa cân và gần ngưỡng béo phì theo phân loại được sử dụng trong một số hướng dẫn; vòng bụng đạt 100 cm. Chỉ số HbA1c ở mức 6,1%, nằm trong ngưỡng tiền đái tháo đường. Nồng độ testosterone toàn phần buổi sáng được kiểm tra hai lần đều ở mức thấp.
Kết quả tinh dịch đồ cũng ghi nhận nhiều bất thường: mật độ tinh trùng 12 triệu/mL, tổng độ di động 31% và tỷ lệ tinh trùng có hình dạng bình thường 3%. Các chỉ số này đều thấp hơn những ngưỡng tham chiếu thường được sử dụng trong đánh giá tinh dịch.
Siêu âm phát hiện giãn tĩnh mạch thừng tinh trái, với đường kính tĩnh mạch lớn nhất 3,2 mm và có dòng trào ngược.
TS.BSCK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết không thể quy toàn bộ tình trạng của người bệnh cho thức khuya, hút thuốc hay giãn tĩnh mạch thừng tinh. Đây có thể là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp, gồm tăng cân, rối loạn chuyển hóa, thiếu ngủ, hút thuốc, ít vận động và bệnh lý tại bìu.
Người bệnh được tư vấn điều chỉnh cân nặng, cải thiện giấc ngủ, ngừng hút thuốc, theo dõi các chỉ số chuyển hóa và đánh giá chỉ định điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh dựa trên mục tiêu sinh sản.
Nam giới 20-35 tuổi gặp vấn đề tình dục, tinh trùng bất thường vì đâu?
Theo bác sĩ Duy, thực tế thăm khám cho thấy nhiều nam giới trong độ tuổi 20-35 đến khám vì các vấn đề như rối loạn cương, giảm testosterone, bất thường tinh dịch đồ, viêm nhiễm đường sinh dục hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tất cả bệnh nam khoa đều đang trẻ hóa với cùng tốc độ. Một phần xu hướng có thể liên quan đến lối sống hiện đại; phần khác đến từ việc nam giới trẻ được phát hiện bệnh sớm hơn và bớt e ngại khi đi khám.
Trước đây, rối loạn cương thường được liên tưởng đến tuổi cao, bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường kéo dài. Hiện nay, nhiều nam giới trẻ đã gặp tình trạng thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn đường huyết và mỡ máu từ sớm.
Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến chức năng nội mạc mạch máu và tuần hoàn tại dương vật, từ đó làm suy giảm khả năng đạt hoặc duy trì độ cương.
Một phân tích tổng hợp công bố năm 2025 ghi nhận người mắc hội chứng chuyển hóa có nguy cơ rối loạn cương cao hơn khoảng 2,3 lần so với người không mắc hội chứng này.
Điều đó không có nghĩa cứ béo bụng là sẽ bị rối loạn cương. Tuy nhiên, kết quả cho thấy sức khỏe tình dục có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe chuyển hóa, chứ không phải một hệ thống hoạt động tách biệt.
Béo phì còn có thể ảnh hưởng đến nội tiết nam thông qua nhiều cơ chế, trong đó có sự gia tăng chuyển đổi testosterone thành estrogen tại mô mỡ, tình trạng viêm mạn tính và rối loạn hoạt động của trục nội tiết sinh sản.
Vì vậy, với nam giới thừa cân có testosterone thấp do nguyên nhân chức năng, các khuyến cáo chuyên môn nhấn mạnh việc giảm cân và điều chỉnh lối sống là những bước quan trọng. Người bệnh không nên tự ý bổ sung testosterone, đặc biệt khi đang có kế hoạch sinh con, bởi liệu pháp testosterone ngoại sinh có thể ức chế quá trình sản xuất tinh trùng.
Thức khuya, ít vận động, hút thuốc: Những yếu tố nguy cơ cộng dồn
Một ngày của nhiều nam giới trẻ có thể bắt đầu bằng cà phê, kéo dài với hàng giờ ngồi trước màn hình và kết thúc bằng việc sử dụng điện thoại trên giường.
Ngồi nhiều, ít vận động, ăn khuya, ngủ muộn, hút thuốc hoặc sử dụng thuốc lá điện tử để giảm căng thẳng có thể chưa gây ra vấn đề rõ rệt ngay lập tức. Tuy nhiên, khi những thói quen này kéo dài và cộng dồn trong nhiều năm, chúng có thể tạo ra những tác động bất lợi đối với nội tiết, chuyển hóa và sức khỏe sinh sản.
Một nghiên cứu trên nam giới trẻ khỏe mạnh được công bố năm 2011 trên tạp chí JAMA cho thấy, sau một tuần chỉ ngủ khoảng 5 giờ mỗi đêm, nồng độ testosterone ban ngày giảm khoảng 10-15%.
Dù vậy, các nghiên cứu về mối liên hệ giữa giấc ngủ và testosterone chưa hoàn toàn đồng nhất. Do đó, không thể quy mọi trường hợp testosterone thấp cho tình trạng thiếu ngủ. Điều rõ ràng hơn là thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, gia tăng nguy cơ tăng cân và ảnh hưởng đến ham muốn tình dục.
Đối với khả năng sinh sản, một phân tích tổng hợp năm 2024 đăng trên International Journal of Obesity ghi nhận chất lượng tinh dịch suy giảm rõ hơn ở nam giới béo phì so với nhóm chỉ thừa cân. Một số phân tích khác cũng cho thấy giảm cân có thể cải thiện một số chỉ số về số lượng và chất lượng tinh trùng ở nam giới béo phì.
Bên cạnh các yếu tố chuyển hóa và lối sống, nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng cần được lưu ý. Quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ hoặc không xét nghiệm khi có nguy cơ có thể làm tăng khả năng nhiễm các tác nhân như lậu, chlamydia và các bệnh gây viêm niệu đạo.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi ngày trên thế giới có hơn một triệu ca nhiễm bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể điều trị, phần lớn không có triệu chứng. Một số bệnh nhiễm trùng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây biến chứng tại đường sinh dục, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Đừng đợi đến khi “có vấn đề” mới đi khám
Theo bác sĩ Duy, không nên khiến người trẻ lo sợ bằng thông điệp rằng nam giới ngày nay đang yếu đi, nhưng cũng không nên chủ quan chỉ vì bản thân còn trẻ.
Nam giới có tình trạng giảm ham muốn, khó cương kéo dài, đau hoặc sưng vùng bìu, tiểu buốt, tiết dịch niệu đạo hoặc quan hệ thường xuyên không sử dụng biện pháp tránh thai trong một năm mà chưa có con nên chủ động thăm khám.
Với các cặp đôi có yếu tố nguy cơ sinh sản, việc đánh giá có thể cần được thực hiện sớm hơn. Đặc biệt, khi tinh dịch đồ bất thường hoặc có dấu hiệu bệnh lý nam khoa, người bệnh không nên chờ đủ một năm mới tìm kiếm tư vấn y tế.
Khám sớm không có nghĩa là thừa nhận mình “yếu”. Đây là cách phát hiện nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ khi cơ thể vẫn còn nhiều cơ hội điều chỉnh. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đánh giá nội tiết, chuyển hóa, tinh dịch đồ hoặc các bệnh lý liên quan để xây dựng hướng điều trị phù hợp.
Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, ngừng hút thuốc và quan hệ tình dục an toàn là những bước thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe tình dục cũng như khả năng sinh sản của nam giới.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
